[๕๘] โก นุ โข อาวุโส สาริปุตฺต เหตุ โก ปจฺจโยติ อุภเยนาปิ การณเมว ปุจฺฉติ, เยนิเมสนฺติ เยน เหตุนา เยน ปจฺจเยน อิเมสํ ทฺวินฺนํ เอโก เสฏฺฐปุริโส เอโก หีนปุริโส อกฺขายติ, โส โก เหตุ โก ปจฺจโยติ เอวเมตฺถ สมฺพนฺโธ เวทิตพฺโพ. ตตฺถ กิญฺจาปิ "นปฺปชานาติ ปชานาตี"ติ เอวํ วุตฺตํ, ปชานนา นปฺปชานนาติ อิทเมว อุภยํ เหตุ เจว ปจฺจโย จ.

[๕๙] เถโร ปน อตฺตโน วิจิตฺรปฏิภาณตาย ตํ ปากฏตรํ กตฺวา ทสฺเสตุํ ปุน ตตฺราวุโสติอาทิมาห. ตตฺถ ตสฺเสตํ ปาฏิกงฺขนฺติ ตสฺส ปุคฺคลสฺส เอตํ ปาฏิกงฺขิตพฺพํ. อิทเมว เอส ปาปุณิสฺสติ, น อญฺญนฺติ อิจฺฉิตพฺพํ, อวสฺสํ ภาวีติ วุตฺตํ โหติ. "น ฉนฺทํ ชเนสฺสตี"ติอาทินา นเยน วุตฺตํ อฉนฺทชนนาทึ สนฺธายาห.

ตตฺถ ปน ๑- น ฉนฺทํ ชเนสฺสตีติ อปฺปชานนฺโต ตสฺส องฺคณสฺส ปหานตฺถํ กตฺตุกมฺยตาฉนฺทํ น ชเนสฺสติ. น วายมิสฺสตีติ ตโต พลวตรํ วายามํปิ น กริสฺสติ, น วิริยํ อารภิสฺสตีติ ถามคตวิริยํ ปน เนว อารภิสฺสติ, นปฺปวตฺเตสฺสตีติ วุตฺตํ โหติ. สงฺคโณติ อิเมหิ ราคาทีหิ องฺคเณหิ สงฺคโณ. สงฺกิลิฏฺฐจิตฺโตติ เตหิเยว สุฏฺฐุตรํ กิลิฏฺฐจิตฺโต มลินจิตฺโต ๒- วิพาธิตจิตฺโต อุปตาปิตจิตฺโตว หุตฺวา. กาลํ กริสฺสตีติ มริสฺสติ.