โอปมฺมสํสนฺทนา ๑- เจตฺถ เอวํ เวทิตพฺพา:- กิลิฏฺฐกํสปาติสทิโส สงฺคณภพฺพปุคฺคโล. กิลิฏฺฐกํสปาติยา ปริภุญฺชนมาทึ กตฺวา สุทฺธฏฺฐาเน ฐปนํ วิย ตสฺส ปุคฺคลสฺส ปพฺพชฺชํ ลภมานสฺส เปสลภิกฺขูนํ สนฺติเก ปพฺพชฺชาปฏิลาโภ. เย โอวทนฺติ อนุสาสนฺติ อปฺปมตฺตกํปิ ปมาทํ ทิสฺวา ทณฺฑกมฺมํ กตฺวา ปุนปฺปุนํ สิกฺขาเปนฺติ, สงฺกิลิฏฺฐปาติยา อปรกาเล ปริสุทฺธปริโยทาตภาโว วิย ตสฺส ปุคฺคลสฺส อาจริยูปชฺฌายานํ อนุสิกฺขโต อนุกฺกเมน สมฺมาวตฺตปฏิปตฺติ, เอตฺถ ฐิตสฺส อนงฺคณกาลกิริยา. อถวา อนุกฺกเมน ปริสุทฺเธ สีเล ปติฏฺฐาย อตฺตโน อนุรูปํ พุทฺธวจนํ อุคฺคณฺหิตฺวา ธุตงฺคานิ สมาทาย อตฺตโน อนุกูลกมฺมฏฺฐานํ คเหตฺวา คามนฺตเสนาสนวาสํ มุญฺจิตฺวา ปนฺตเสนาสนวาโส, เอตฺถ ฐิตสฺส อนงฺคณกาลกิริยา. อถวา อนุกฺกเมน กสิณปริกมฺมํ กตฺวา อฏฺฐสมาปตฺตินิพฺพตฺตเนน กิเลสวิกฺขมฺภนํ, วิปสฺสนาปาทกชฺฌานา วุฏฺฐาย วิปสฺสนาย กิเลสานํ ตทงฺคนิวารณํ, โสตาปตฺติผลาธิคโม ฯเปฯ อรหตฺตสจฺฉิกิริยาติ เอตฺถ ฐิตสฺส อจฺจนฺตานงฺคณกาลกิริยา เอว.

ตติยวาเร สุภนิมิตฺตนฺติ ราคฏฺฐานิยํ อิฏฺฐารมฺมณํ. มนสิกริสฺสตีติ ตสฺมึ ปน สติ ตํ นิมิตฺตํ อาวชฺชิสฺสติ. ตสฺส สุภนิมิตฺตสฺส มนสิการาติ ตสฺส ปุคฺคลสฺส สุภนิมิตฺตมนสิการการณา. อนุทฺธํเสสฺสตีติ หึสิสฺสติ อภิภวิสฺสติ. ราโค หิ อุปฺปชฺชนฺโต กุสลจารํ ปจฺฉินฺทิตฺวา สยเมว อกุสลํ ชวนํ หุตฺวา ติฏฺฐนฺโต กุสลจิตฺตํ อนุทฺธํเสตีติ เวทิตพฺโพ. เสสํ วุตฺตนยานุสาเรเนว คเหตพฺพํ.

โอปมฺมสํสนฺทนา ปเนตฺถ เอวํ เวทิตพฺพา:- ปริสุทฺธกํสปาติสทิโส ปกติยา อปฺปกิเลโส อนงฺคณปุคฺคโล. ปริสุทฺธกํสปาติยา น ปริภุญฺชนมาทึ กตฺวา รชาปถนิกฺเขโป วิย ตสฺส ปุคฺคลสฺส ปพฺพชฺชํ ลภมานสฺสาติ อิโต ปรํ สพฺพํ ปฐมวารสทิสเมว.