[๘๒] อถสฺส ภควา ตาสํ ทิฏฺฐีนํ ปหานูปายํ ทสฺเสนฺโต ยา อิมาติ อาทิมาห. ตตฺถ ยตฺถ เจตา ทิฏฺฐิโย อุปฺปชฺชนฺตีติอาทิ ปญฺจกฺขนฺเธ สนฺธาย วุตฺตํ. เอเตสุ หิ เอตา ทิฏฺฐิโย อุปฺปชฺชนฺติ. ยถาห "รูเป โข ภิกฺขเว สติ รูปํ อภินิวิสฺส เอวํ ทิฏฺฐิ อุปฺปชฺชติ, `โส อตฺตา โส จ โลโก โส เปจฺจ ภวิสฺสามิ นิจฺโจ ธุโว สสฺสโต อวิปริณามธมฺโม"ติ ๑- วิตฺถาโร. อารมฺมณวเสน ปน เอกวจนํ กตฺวา ยตฺถ จาติ อาห, ยสฺมึ อารมฺมเณ อุปฺปชฺชนฺตีติ วุตฺตํ โหติ. เอตฺถ จ อุปฺปชฺชนฺติ อนุเสนฺติ สมุทาจรนฺตีติ อิเมสํ เอวํ นานากรณํ เวทิตพฺพํ. ชาติวเสน หิ อชาตา ชายมานา อุปฺปชฺชนฺตีติ วุจฺจนฺติ. ปุนปฺปุนํ อาเสวิตา ถามคตา อปฺปฏิวินีตา อนุเสนฺตีติ. กายวจีทฺวารํ สมฺปตฺตา สมุทาจรนฺตีติ, อิทเมเตสํ นานากรณํ. ตํ เนตํ มมาติอาทีสุ ตํ ปญฺจกฺขนฺธปฺปเภทํ อารมฺมณํ เอตํ มยฺหํ น โหติ, อหํปิ เอโส นาสฺมิ เอโส เม อตฺตาปิ น โหติ. เอวเมตํ ยถาภูตํ สมฺมปฺปญฺญาย ปสฺสโตติ เอวนฺตาว ปทตฺโถ เวทิตพฺโพ.

ยสฺมา ปน เอตฺถ เอตํ มมาติ ตณฺหาคาโห, ตญฺจ คณฺหนฺโต อฏฺฐสตตณฺหาวิปรีตปฺปเภทํ ตณฺหาปปญฺจํ คณฺหาติ. เอโสหมสฺมีติ มานคาโห, ตญฺจ คณฺหนฺโต นวปฺปเภทํ มานปปญฺจํ คณฺหาติ. เอโส เม อตฺตาติ ทิฏฺฐิคาโห, ตญฺจ คณฺหนฺโต ทฺวาสฏฺฐิทิฏฺฐิคตปฺปเภทํ ทิฏฺฐิปปญฺจํ คณฺหาติ. ตสฺมา เนตํ มมาติ วทนฺโต ภควา ยถาวุตฺตปฺปเภทํ ตณฺหาปปญฺจํ ปฏิกฺขิปติ. เนโสหมสฺมีติ มานปปญฺจํ. น เม โส อตฺตาติ ทิฏฺฐิปปญฺจํ. ทิฏฺฐิกฏฺฐาเยว เจตฺถ ตณฺหามานา เวทิตพฺพา. เอวเมตนฺติ เอวํ "เนตํ มมา"ติ อาทินา อากาเรน เอตํ