เอวํ ภควา อาทิมนสิกาเรเนว ทิฏฺฐีนํ ปหานํ โหติ นุโข โนติ อายสฺมตา มหาจุนฺเทน อธิมานิกานํ วเสน ปญฺหํ ปุฏฺโฐ โสตาปตฺติมคฺเคน ทิฏฺฐิปฺปหานํ ทสฺเสตฺวา อิทานิ สยเมว อธิมานิกานํ ฌานํ วิภชนฺโต ฐานํ โข ปเนตนฺติ อาทิมาห. ตตฺถ อธิมานิกา นาม เยสํ อปฺปตฺเต ปตฺตสญฺญาย อธิมาโน อุปฺปชฺชติ, สจายํ อุปฺปชฺชมาโน เนว โลกวชฺชานุสารีนํ พาลปุถุชฺชนานํ อุปฺปชฺชติ, น อริยสาวกานํ. น หิ โสตาปนฺนสฺส "สกทาคามี อหนฺ"ติ อธิมาโน อุปฺปชฺชติ, น สกทาคามิสฺส "อนาคามี อหนฺ"ติ, น อนาคามิโน "อรหา อหนฺ"ติ, การกสฺเสว ปน สมถวเสน วา วิปสฺสนาวเสน วา วิกฺขมฺภิตกิเลสสฺส นิจฺจยุตฺตปยุตฺตสฺส อารทฺธวิปสฺสกสฺส อุปฺปชฺชติ. ตสฺส หิ สมถวิกฺขมฺภิตานํ วา วิปสฺสนาวิกฺขมฺภิตานํ วา กิเลสานํ สมุทาจารํ อปสฺสโต "โสตาปนฺโน อหนฺติ วา, สกทาคามี อนาคามี อรหา อหนฺ"ติ วา อธิมาโน อุปฺปชฺชติ, ตลงฺครติสฺสปพฺพตวาสิธมฺมทินฺนตฺเถเรน ๑- โอวาทิตเถรานํ ๒- วิย.

เถรสฺส กิร อจิรูปสมฺปนฺนสฺเสว โอวาเท ฐตฺวา พหู ภิกฺขู วิเสสํ อธิคจฺฉึสุ, ตํ ปวุตฺตึ สุตฺวา ติสฺสมหาวิหารวาสี ภิกฺขุสํโฆ "น อฏฺฐาเน นิโยชโก เถโร เถรํ อาเนถา"ติ สมฺพหุเล ภิกฺขู ปาเหสิ. เต คนฺตฺวา "อาวุโส ธมฺมทินฺน ภิกฺขุสํโฆ ตํ ปกฺโกสาเปตี"ติ อาหํสุ. โส อาห "กึ ปน ตุเมฺห ภนฺเต อตฺตานํ คเวสถ ปรนฺ"ติ. อตฺตานํ สปฺปุริสาติ, โส เตสํ กมฺมฏฺฐานมทาสิ, สพฺเพว อรหตฺตํ ปาปุณึสุ. ภิกฺขุสํโฆ ปุน อญฺเญ ภิกฺขู ปาเหสิ, เอวํ ยาวตติยํ ปหิตา สพฺเพปิ ตเถว อรหตฺตํ ปตฺวา วิหรึสุ.

ตโต สํโฆ คตา คตา นาคจฺฉนฺตีติ อญฺญตรํ วุฑฺฒปพฺพชิตํ ปาเหสิ, โส คนฺตฺวา จ "ภนฺเต ธมฺมทินฺน ติกฺขตฺตุํ ติสฺสมหาวิหารวาสี ภิกฺขุสํโฆ ตุยฺหํ สนฺติเก เปเสสิ, ตฺวํ นาม สํฆสฺส อาณํ ครุํ น กโรสิ, นาคจฺฉสี"ติ อาห. เถโร กิเมตนฺติ ปณฺณสาลํ อปวิสิตฺวาว ปตฺตจีวรํ คาหาเปตฺวา ตาวเทว นิกฺขมิ, โส อนฺตรามคฺเค หงฺกนวิหารํ ๑- ปาวิสิ. ตตฺถ เจโก มหาเถโร สฏฺฐิวสฺสาตีโต อธิมาเนน อรหตฺตํ ปฏิชานาติ, เถโร ตํ อุปสงฺกมิตฺวา วนฺทิตฺวา ปฏิสนฺถารํ กตฺวา อธิคมํ ปุจฺฉิ. เถโร อาห "อาม ธมฺมทินฺน, ยํ ปพฺพชิเตน กาตพฺพํ, จิรกตํ ตํ มยา, อตีตสฏฺฐิวสฺโสมฺหิ เอตรหี"ติ. กึ ภนฺเต อิทฺธึปิ วลญฺเชถาติ. อาม ธมฺมทินฺนาติ. สาธุ วต ภนฺเต, หตฺถึ ตุมฺหากํ ปฏิมุขํ อาคจฺฉนฺตํ มาเปถาติ. สาธาวุโสติ เถโร สพฺพเสตํ สตฺตปฺปติฏฺฐํ ติธา ปภินฺนํ นงฺคุฏฺฐํ วีชยมานํ โสณฺฑํ มุเข ปกฺขิปิตฺวา ทฺวีหิ ทนฺเตหิ วิชฺฌิตุกามํ วิย ปฏิมุขํ อาคจฺฉนฺตํ มหาหตฺถึ มาเปสิ. โส ตํ อตฺตนาเยว มาปิตํ หตฺถึ ทิสฺวา ภีโต ปลายิตุํ อารภิ, ตทาว อตฺตานํ "นาหํ อรหา"ติ ญตฺวา ธมฺมทินฺนสฺส ปาทมูเล อุกฺกุฏิกํ นิสีทิตฺวา "ปติฏฺฐา เม โหหิ อาวุโส"ติ อาห. ธมฺมทินฺโน "มา ภนฺเต โสจิ, มา อนตฺตมโน อโหสิ, การกานํเยว อธิมาโน อุปฺปชฺชตี"ติ เถรํ สมสฺสาเสตฺวา กมฺมฏฺฐานมทาสิ. เถโร ตสฺโสวาเท ฐตฺวา อรหตฺตํ ปาปุณิ.

เล่มที่ ๑๒ มัชฌิมนิกาย มูลปัณณาสก์๓๑๕

ที่มาและฉบับอื่นของ “๘. สัลเลขสูตร”