โส เอวํ อิเมสุ อาหาเรสุ นิกนฺตึ ปริยาทิยนฺโต จตฺตาโรปิ อาหาเร ปริชานาติ, เตสุ ปริญฺญาเตสุ สพฺพํปิ ปริญฺญาตวตฺถุ ปริญฺญาตเมว โหติ. วุตฺตเญฺหตํ ภควตา:-

"กวฬิงฺกาเร ภิกฺขเว อาหาเร ปริญฺญาเต ปญฺจกามคุณิโก ราโค ปริญฺญาโต โหติ, ปญฺจกามคุณิเก ราเค ปริญฺญาเต นตฺถิ ตํ สญฺโญชนํ, เยน สญฺโญชเนน สมฺปยุตฺโต อริยสาวโก ปุน อิมํ โลกํ อาคจฺเฉยฺย. ผสฺเส ภิกฺขเว อาหาเร ปริญฺญาเต ติสฺโส เวทนา ปริญฺญาตา โหนฺติ, ตีสุ เวทนาสุ ปริญฺญาตาสุ อริยสาวกสฺส นตฺถิ กิญฺจิ อุตฺตรึ กรณียนฺติ วทามิ. มโนสญฺเจตนาย ภิกฺขเว อาหาเร ปริญฺญาเต ติสฺโส ตณฺหา ปริญฺญาตา โหนฺติ. ตีสุ ตณฺหาสุ ปริญฺญาตาสุ อริยสาวกสฺส นตฺถิ กิญฺจิ อุตฺตรึ กรณียนฺติ วทามิ. วิญฺญาเณ ภิกฺขเว อาหาเร ปริญฺญาเต นามรูปํ ปริญฺญาตํ โหติ. นามรูเป ปริญฺญาเต อริยสาวกสฺส นตฺถิ กิญฺจิ อุตฺตรึ กรณียนฺติ วทามี"ติ. ๑-

ตณฺหาสมุทยา อาหารสมุทโยติ ปุริมตณฺหาสมุทยา ปฏิสนฺธิกานํ อาหารานํ สมุทโย นิพฺพตฺติ โหตีติ อตฺโถ. กถํ? ปฏิสนฺธิกฺขเณ หิ ติสนฺตติวเสน อุปฺปนฺนสมตึสรูปพฺภนฺตเร ชาตา โอชา อตฺถิ, อยํ ตณฺหาปจฺจยา นิพฺพตฺโต อุปาทินฺนกกวฬิงฺการาหาโร. ปฏิสนฺธิจิตฺตสมฺปยุตฺตา ปน ผสฺสเจตนา สยํ จ จิตฺตํ วิญฺญาณนฺติ อิเม ตณฺหาปจฺจยา นิพฺพตฺตา อุปาทินฺนกผสฺสมโน- สญฺเจตนาวิญฺญาณาหาราติ. เอวํ ตาว ปุริมตณฺหาสมุทยา ปฏิสนฺธิกานํ อาหารานํ สมุทโย เวทิตพฺโพ. ยสฺมา ปนีธ อุปาทินฺนกาปิ อนุปาทินฺนกาปิ อาหารา มิสฺสิตฺวา กถิตา, ตสฺมา อนุปาทินฺนกานํปิ เอวํ ตณฺหาสมุทยา อาหารสมุทโย เวทิตพฺโพ.