อทุกฺขมสุขา ปน ทุทฺทีปนา อนฺธการา อวิภูตา. เหสา ๒- สุขทุกฺขานํ อปคเมว สาตาสาตปฏิกฺเขปวเสน มชฺฌตฺตาการภูตา อทุกฺขมสุขา เวทนาติ นยโต คณฺหนฺตสฺส ปากฏา โหติ. ยถากึ? ยถา อนฺตรา ปิฏฺฐิปาสาณํ อาโรหิตฺวา ปลาตสฺส มิคสฺส อนุปถํ คจฺฉนฺโต มิคลุทฺทโก ปิฏฺฐิปาสาณสฺส โอรภาเคปิ ปรภาเคปิ ปทํ ทิสฺวา มชฺเฌ อปสฺสนฺโตปิ "อิโต อารุโฬฺห, อิโต โอรุโฬฺห, มชฺเฌ ปิฏฺฐิปาสาเณ อิมินา ปเทเสน คโต ภวิสฺสตี"ติ นยโต ชานาติ, เอวํ อารุฬฺหฏฺฐาเน ปทํ วิย หิ สุขเวทนาย อุปฺปตฺติ ปากฏา โหติ. โอรุฬฺหฏฺฐาเน ปทํ วิย ทุกฺขเวทนาย อุปฺปตฺติ ปากฏา โหติ. "อิโต อารุยฺห อิโต โอรุยฺห มชฺเฌเอว คโต"ติ นยโต คหณํ วิย สุขทุกฺขานํ อปคเมว สาตาสาตปฏิกฺเขปวเสน มชฺฌตฺตาการภูตา อทุกฺขมสุขา เวทนาติ นยโต คณฺหนฺตสฺส ปากฏา โหติ. เอวํ ภควา ปฐมํ รูปกมฺมฏฺฐานํ กเถตฺวา ปจฺฉา อรูปกมฺมฏฺฐานํ เวทนาวเสน นิวตฺเตตฺวา จ ๓- ทสฺเสสิ.

น เกวลํ อิเธว เอวํ ทสฺเสสิ, จูฬตณฺหาสงฺขเย มหาตณฺหาสงฺขเย จูฬเวทลฺเล มหาเวทลฺเล รฏฺฐปาลสุตฺเต มาคนฺทิยสุตฺเต ธาตุวิภงฺเค อาเนญฺชสปฺปาเย ทีฆนิกายมฺหิ มหานิทาเน สกฺกปเญฺห มหาสติปฏฺฐาเน สํยุตฺตมฺหิ จูฬนิทานสุตฺเต รุกฺโขปเม ปริวีมํสนสุตฺเต สกเล เวทนาสํยุตฺเตติ เอวํ อเนเกสุ สุตฺเตสุ ปฐมํ รูปกมฺมฏฺฐานํ กเถตฺวา ปจฺฉา อรูปกมฺมฏฺฐานํ เวทนาวเสน นิวตฺเตตฺวา ทสฺเสสิ. ยถา จ เตสุ, เอวํ อิมสฺมึปิ สติปฏฺฐานสุตฺเต ปฐมํ รูปกมฺมฏฺฐานํ กเถตฺวา ปจฺฉา อรูปกมฺมฏฺฐานํ เวทนาวเสน นิวตฺเตตฺวา ทสฺเสสิ.