@๔ ฉ.ม. สตฺตสุ ฐาเนสุ อฏฺฐสุ ฐาเนสุ ๕ ฉ.ม. ติพฺพาติ ๖ ขุ. ชา,

@มหา. ๒๘/๓๙๖/๑๕๓ เตมิยชาตก (สฺยา) ๗ ฉ.ม. ผุณนฺติ, อิ. ผุนนฺติ

@๘ ขุ. ชา, มหา. ๒๘/๕๔๖/๒๐๓ เนมิราชชาตก (สฺยา) เอตฺถ ราสี. อิธ ปน อาวาโฏ อธิปฺเปโต. เตเนวาห "สาธิกโปริสา"ติ. ตตฺถ สาธิกํ โปริสํ ปมาณํ อสฺสาติ สาธิกโปริสา, อติเรกปญฺจรตนาติ อตฺโถ. วีตจฺจิกานํ วีตธูมานนฺติ เอตํ ปริฬาหสฺส พลวภาวทีปนตฺถํ วุตฺตํ, อจฺจิยา วา สติ ธูเม วา สติ วาโต สมุฏฺฐาติ, เตน ปริฬาโห น พลวา โหติ. ฆมฺมปเรโตติ ฆมฺมานุคโต. ตสิโตติ ชาตตโณฺห. ปิปาสิโตติ อุทกํ ปาตุกาโม. เอกายเนน มคฺเคนาติ เอกปเถเนว มคฺเคน, อนุคมนีเยน ๑- อุโภสุ ปสฺเสสุ นิรนฺตรกณฺฏกรุกฺขคหเนน. ปณิธายาติ องฺคารกาสุยํ ปตฺถนา นาม นตฺถิ, องฺคารกาสุํ อารพฺภ ปน อิริยาปถสฺส ฐปิตตฺตา เอวํ วุตฺตํ.

เอวเมว โขติ เอตฺถ อิทํ โอปมฺมสํสนฺทนํ:- องฺคารกาสุ วิย หิ นิรโย ทฏฺฐพฺโพ. องฺคารกาสุมคฺโค วิย นิรยูปคํ กมฺมํ. มคฺคารุโฬฺห วิย กมฺมสมงฺคีปุคฺคโล. จกฺขุมา ปุริโส วิย ทิพฺพจกฺขุโก ภควา. ยถา โส ปุริโส มคฺคารูฬฺหํ ทิสฺวาว ชานาติ ๒- "อยํ อิมินา มคฺเคน คนฺตฺวา องฺคารกาสุยํ ปติสฺสตี"ติ, เอวเมว ๓- ภควา ปาณาติปาตาทีสุ ยงฺกิญฺจิ กมฺมํ อายูหนฺตํ เอวํ ชานาติ "อยํ อิมํ กมฺมํ กตฺวา นิรเย นิพฺพตฺติสฺสตี"ติ. ยถา โส ปุริโส อปรภาเค ตํ องฺคารกาสุยา ปติตํ ปสฺสติ, เอวเมว ภควา อปรภาเค "โส ปุริโส ตํ กมฺมํ กตฺวา กุหึ นิพฺพตฺโต"ติ อาโลกํ วฑฺเฒตฺวา ทิพฺพจกฺขุนา โอโลเกนฺโต นิรเย นิพฺพตฺตํ ปสฺสติ ปญฺจวิธพนฺธนาทิมหาทุกฺขํ อนุภวนฺตํ. ตตฺถ กิญฺจาปิ ตสฺส กมฺมายูหนกาเล อญฺโญ วณฺโณ, นิรเย นิพฺพตฺตสฺส อญฺโญติ ๔-, อถาปิ "โส สตฺโต ตํ กมฺมํ กตฺวา ตตฺถ นิพฺพตฺโต"ติ โอโลเกนฺตสฺส อเนกสหสฺสานํ สตฺตานํ มชฺเฌ ฐิโตปิ "อยํ โส"ติ โสเยว สตฺโต อาปาถํ อาคจฺฉตีติ ๕- "ทิพฺพจกฺขุพลํ นาม เอตนฺ"ติ วทนฺติ.

เล่มที่ ๑๒ มัชฌิมนิกาย มูลปัณณาสก์๕๖๑

ที่มาและฉบับอื่นของ “๒. มหาสีหนาทสูตร”