@๕ ฉ.ม. อิธาปิ ๖ ฉ.ม. อุตฺตริพทฺเธน ๗ ฉ.ม. เวทิตพฺพํ ๘ ฉ.ม. อารุยฺห กตฺวา กุหึ นิพฺพตฺโต"ติ อาโลกํ วฑฺเฒตฺวา ทิพฺพจกฺขุนา โอโลเกนฺโต เทวโลเก นิพฺพตฺตํ ปสฺสติ นนฺทนวนาทีสุ อจฺฉราสงฺฆปริวุตํ ทิพฺพสมฺปตฺตึ อนุภวมานํ.

อาสวกฺขยวารวณฺณนา

อาสวกฺขยวาเร "ทิพฺเพน จกฺขุนา"ติ อวตฺวา "ตเมนํ ปสฺสามี"ติ วุตฺตํ. ตํ กสฺมาติ เจ? นิยมาภาวา. อิมํ หิ ปุคฺคลํ ทิพฺพจกฺขุนาปิ ปสฺสิสฺสติ, เจโตปริยญาเณนาปิ ชานิสฺสติ, สพฺพญฺญุตญาเณนาปิ ชานิสฺสติเยว. เอกนฺตสุขา เวทนาติ อิทํ กิญฺจาปิ เทวโลกสุเขน สทฺธึ พฺยญฺชนโต เอกํ, อตฺถโต ปน นานา โหติ. เทวโลกสุขํ หิ ราคปริฬาหาทีนํ อตฺถิตาย น เอกนฺเตเนว เอกนฺตสุขํ. ๑- นิพฺพานสุขํ ปน สพฺพปริฬาหานํ วูปสมาย สพฺพากาเรน เอกนฺตสุขํ. อุปมายํปิ "ยถา ปาสาเท เอกนฺตสุขา"ติ วุตฺตํ. ตํ มคฺคปริฬาหสฺส อวูปสนฺตตาย ฉาตชฺฌตฺตตาย ปิปาสาภิภูตาย จ เอกนฺตเมว สุขํ. วนสณฺเฑ ปน โปกฺขรณิยํ โอรุยฺห รโชชลฺลสฺส ปวาหิตตฺตา มคฺคทรถสฺส วูปสนฺตตาย ภิสมุฬาลขาทเนน ๒- เจว มธุโรทกปาเนน จ ขุปฺปิปาสานํ วินีตตาย อุทกสาฏกํ ปริวตฺเตตฺวา มฏฺฐทุกูลํ นิวาเสตฺวา ตณฺฑุลตฺถวิกํ อุสฺสีสเก กตฺวา อุทกสาฏกํ ปีเฬตฺวา หทเย ฐเปตฺวา มนฺทมนฺเทน จ วาเตน วีชยมานสฺส นิปนฺนตฺตา สพฺพากาเรน เอกนฺตสุขํ โหติ.

เอวเมว โขติ เอตฺถ อิทํ โอปมฺมสํสนฺทนํ:- โปกฺขรณี วิย หิ อริยมคฺโค ทฏฺฐพฺโพ. โปกฺขรณีมคฺโค วิย ปุพฺพภาคปฏิปทา. มคฺคารุโฬฺห วิย ปฏิปทาสมงฺคีปุคฺคโล. จกฺขุมา ปุริโส วิย ทิพฺพจกฺขุ ภควา. วนสณฺโฑ วิย นิพฺพานํ. ยถา โส ปุริโส มคฺคารุฬฺหํ ทิสฺวาว ชานาติ "อยํ อิมินา มคฺเคน คนฺตฺวา โปกฺขรณิยํ นฺหาตฺวา ๓- รมณีเย วนสณฺเฑ รุกฺขมูเล นิสีทิสฺสติ วา นิปชฺชิสฺสติ วา"ติ, เอวเมว ภควา ปฏิปทํ ปูเรนฺตเมว นามรูปํ ปริจฺฉินฺทนฺตเมว ปจฺจยปริคฺคหํ กโรนฺตเมว ลกฺขณารมฺมณาย วิปสฺสนาย กมฺมํ กโรนฺตเมว