@๔ ฉ.ม. ปุฏฺฐํ ๕ ฉ.ม. อยํ สทฺโท น ทิสฺสติ
@๖ ม. อินฺทฺริเยสุ ๗ ม. พเลสุ ยาวตา หิ โลกิยมหาชนา เอกํ ปทํ กเถนฺติ. ตาวตา ๑- อานนฺทตฺเถโร อฏฺฐ ปทานิ กเถติ. อานนฺทตฺเถเร ปน เอกํ ปทํ กเถนฺเตเยว ภควา โสฬสปทานิ กเถติ. กสฺมา? ภควโต หิ ชิวฺหา มุทุกา ทนฺตาวรณํ สุผุสิตํ วจนํ อคลิตํ ภวงฺคปริวาโส ลหุโก. เตนาห "ปริยาทินฺนาเยวสฺส สาริปุตฺต ตถาคตสฺส ธมฺมเทสนา"ติ.
ตตฺถ ธมฺมเทสนาติ ตนฺติฐปนา. ธมฺมปทพฺยญฺชนนฺติ ปาลิยา ปทพฺยญฺชนํ, ตสฺส ตสฺส อตฺถสฺส พฺยญฺชนกํ อกฺขรํ. ปญฺหปฏิภานนฺติ ปญฺหาพฺยากรณํ. อิมินา กึ ทสฺเสติ? ตถาคโต ปุพฺเพ ทหรกาเล อกฺขรานิ สมฺปิณฺเฑตฺวา ปทํ วตฺตุํ สกฺโกติ, ปทานิ สมฺปิณฺเฑตฺวา คาถํ วตฺตุํ สกฺโกติ, จตุอกฺขเรหิ วา อฏฺฐอกฺขเรหิ วา โสฬสอกฺขเรหิ วา ปเทหิ ยุตฺตาย คาถาย อตฺถํ วตฺตุํ สกฺโกติ. อิทานิ ปน มหลฺลกกาเล อกฺขรานิ สมฺปิณฺเฑตฺวา ปทํ วา, ปทานิ สมฺปิณฺเฑตฺวา คาถํ วา, คาถาย อตฺถํ วา วตฺตุํ น สกฺโกตีติ เอวํ นตฺถิ. ทหรกาเล จ มหลฺลกกาเล จ สพฺพเมตํ ตถาคตสฺส อปริยาทินฺนเมวาติ อิทํ ๒- ทสฺเสติ. มญฺจเกน เจปิ มนฺติ อิทํ พุทฺธพลทีปนตฺถเมว ปริกปฺเปตฺวา อาห. ทสพลํ ปน มญฺจกํ ๓- อาโรเปตฺวา คามนิคมราชธานิโย ปริหรณกาโล นาม นตฺถิ. ตถาคตา หิ ปญฺจเม อายุโกฏฺฐาเส ขณฺฑิจฺจาทีหิ อนภิภูตา สุวณฺณวณฺณสฺส สรีรสฺส เววณฺณิเย อนุปฺปตฺเต ๔- เทวมนุสฺสานํ ปิยมนาปกาเลเยว ปรินิพฺพายนฺติ.
[๑๖๒] นาคสมาโลติ ตสฺส เถรสฺส นามํ. ปฐมโพธิยํ หิ วีสติวสฺสพฺภนฺตเร อุปวานนาคิตเมฆิยตฺเถรา วิย อยํปิ ภควโต อุปฏฺฐาโก อโหสิ. วีชยมาโนติ มนฺทมนฺเทน ตาลวณฺฏวาเตน ภควโต อุตุสุขํ สมุฏฺฐาปยมาโน. เอตทโวจาติ สกลสุตฺตนฺตํ สุตฺวา ภควโต ปุพฺพจริตํ ทุกฺกรการํ อาคมฺม ปสนฺโน เอตํ "อจฺฉริยํ ภนฺเต"ติอาทิวจนํ อโวจ. ตตฺถ อจฺฉรํ ปหริตุํ ยุตฺตนฺติ อจฺฉริยํ. อภูตปุพฺพํ ภูตนฺติ อภูตํ. อุภเยนปิ อตฺตโน วิมฺหยเมว ทีเปติ. โก นาโม