@ทิสฺสติ ๒ อภิ. วิภงฺค. ๓๕/๑๗๓/๙๖ ธาตุวิภงฺค. อชฺฌตฺติกํ ปฐวึ มานมญฺญนาย มญฺญติ. "ตํ ชีวํ ตํ สรีรนฺ"ติ ๑- อาคตนเยน ปน เตสํ "ชีโว"ติ อภินิวิสติ, เอส นโย โลมาทีสุ. เอวํ อชฺฌตฺติกํ ปฐวึ ทิฏฺฐิมญฺญนาย มญฺญติ.

อถวา "ยา เจว โข ปนาวุโส อชฺฌตฺติกา ปฐวีธาตุ, ยา จ พาหิรา ปฐวีธาตุ, ปฐวีธาตุ เจเวสา, ๒- ตํ เนตํ มมา"ติ ๓- อิมิสฺสา ปวตฺติยา ปจฺจนีกนเยน เกสาทิเภทํ ปฐวึ เอตํ มม เอโสหมสฺมิ เอโส เม อตฺตาติ อภินิวิสติ. เอวํปิ อชฺฌตฺติกํ ปฐวึ ทิฏฺฐิมญฺญนาย มญฺญติ. เอวํ ตาว อชฺฌตฺติกํ ปฐวึ ตีหิ มญฺญนาหิ มญฺญติ.

ยถา จ อชฺฌตฺติกํ, เอวํ พาหิรํปิ. กถํ? อยญฺหิ อยโลหาทีสุ ฉนฺทราคํ ชเนติ. อยโลหาทีนิ อสฺสาเทติ อภินนฺทติ อภิวทติ อชฺโฌสาย ติฏฺฐติ. มม อโย มม โลหนฺติ อาทินา นเยน อยาทีนิ มมายติ รกฺขติ โคปายติ, เอวํ พาหิรํ ปฐวึ ตณฺหามญฺญนาย มญฺญติ. อิติ เม อยโลหาทโย สิยุํ อนาคตมทฺธานนฺติ วา ปเนตฺถ นนฺทึ สมนฺนาเนติ, "อิมินาหํ สีเลน วา วเตน วา ตเปน วา พฺรหฺมจริเยน วา เอวํ สมฺปนฺนอยโลหาทิอุปกรโณ ภวิสฺสามี"ติ วา อปฺปฏิลทฺธสฺส ปฏิลาภาย จิตฺตํ ปณิทหติ. เอวํปิ พาหิรํ ปฐวึ ตณฺหามญฺญนาย มญฺญติ.

ตถา อตฺตโน อยโลหาทีนํ สมฺปตฺตึ วา วิปตฺตึ วา นิสฺสาย มานํ ชเนติ "อิมินาหํ เสยฺโยหมสฺมีติ วา สทิโสหมสฺมีติ วา หีโนหมสฺมีติ วา"ติ ๔- เอวํ พาหิรํ ปฐวึ มานมญฺญนาย มญฺญติ. อเย ชีวสญฺญี หุตฺวา ปน อยํ "ชีโว"ติ อภินิวิสติ. เอส นโย โลหาทีสุ. เอวํ พาหิรํ ปฐวึ ทิฏฺฐิมญฺญนาย มญฺญติ.