อุฏฺฐหโตติ อาชีวสมุฏฺฐาปกวิริเยน อุฏฺฐหนฺตสฺส. ฆฏโตติ ตํ วิริยํ ปุพฺเพ นาม ปรํ ๑- ฆเฏนฺตสฺส. วายมโตติ วายามํ ปรกฺกมํ ปโยคํ กโรนฺตสฺส. นาภินิปฺผชฺชนฺตีติ น นิปฺผชฺชนฺติ, หตฺถํ นาภิรูหนฺติ. โสจตีติ จิตฺเต อุปฺปนฺน- พลวโสเกน โสจติ. กิลมตีติ กาเย อุปฺปนฺนทุกฺเขน กิลมติ. ปริเทวตีติ วาจาย ปริเทวติ. อุรตฺตาฬินฺติ อุรํ ตาฬิตฺวา. กนฺทตีติ โรทติ. สมฺโมหํ อาปชฺชตีติ วิสญฺญี วิย สมฺมุโฬฺห โหติ. โมฆนฺติ ตุจฺฉํ. อผโลติ นิปฺผโล. อารกฺขาทิกรณนฺติ อารกฺขการณา. กินฺติ เมติ ๒- เกน นุโข อุปาเยน. ยมฺปิ เมติ ยํปิ มยฺหํ กสิกมฺมาทีนิ กตฺวา อุปฺปาทิตํ ธนํ อโหสิ. ตมฺปิ โน นตฺถีติ ตํปิ อมฺหากํ อิทานิ นตฺถิ.

[๑๖๘] "ปุน จ ปรํ ภิกฺขเว กามเหตู"ติอาทินาปิ การณํ ทสฺเสตฺวา ว อาทีนวํ ทีเปติ. ตตฺถ กามเหตูติ กามปจฺจยา ราชาโนปิ ราชูหิ วิวทนฺติ, กามนิทานนฺติ ภาวนปุํสกํ, กาเม นิทานํ กตฺวา วิวทนฺตีติ อตฺโถ. กามาธิกรณนฺติปิ ภาวนปุํสกเมว, กาเม อธิกรณํ กตฺวา วิวทนฺตีติ อตฺโถ. กามานเมว เหตูติ คามนิคมนครเสนาปติปุโรหิตฏฺฐานนฺตราทีนํ กามานํเยว เหตุ วิวทนฺตีติ อตฺโถ. อุปกฺกมนฺตีติ ปหรนฺติ. อสิจมฺมนฺติ อสึ เจว เขฏกผลกาทีนิ จ. ธนุกลาปํ สนฺนยฺหิตฺวาติ ธนุํ คเหตฺวา สรกลาปํ สนฺนยฺหิตฺวา. อุภโตพฺยูฬฺหนฺติ ๓- อุภโต ราสิภูตํ. ปกฺขนฺทนฺตีติ ปวิสนฺติ. อุสูสูติ กณฺเฑสุ. วิชฺโชตลนฺเตสูติ วิปริวตฺตนฺเตสุ เต ตตฺถาติ เต ตสฺมึ สงฺคาเม.

อฏฺฏาวเลปนา ๔- อุปการิโยติ เจตฺถ มนุสฺสา ปาการปาทํ อสฺสขุรสณฺฐาเนน อิฏฺฐกาหิ จินิตฺวา อุปริ สุธาย ลิมฺปนฺติ. เอวํ กตา ปาการปาทา อุปการิโยติ วุจฺจนฺติ. ตา ตตฺเตน ๕- กลเลน สิตฺตา อฏฺฏาวเลปนา นาม โหนฺติ. ปกฺขนฺทนฺตีติ ตาสํ เหฏฺฐา ติขิณอยสูลาทีหิ วิชฺฌิยมานาปิ ปาการสฺส ปิจฺฉิลภาเวน