อปทาเนติ อตฺตโน จริยายํ. ๑- น สมฺปายตีติ อาวุโส ตฺวํ กุหึ วสสิ, กํ นิสฺสาย วสสีติ วา, ยํ ตฺวํ วเทสิ "มยา เอส อาปตฺตึ อาปนฺโน ทิฏฺโฐ"ติ. ตฺวํ ตสฺมึ สมเย กึ กโรสิ, อหํ กึ กโรมิ, ๒- กตฺถ วา ตฺวํ อจฺฉสิ, กตฺถ วา อหนฺติ ๓- อาทินา นเยน จริยํ ปุฏฺโฐ สมฺปาเทตฺวา กเถตุํ น สกฺโกติ.

[๑๘๓] ตตฺราวุโสติ อาวุโส เตสุ โสฬสสุ ธมฺเมสุ. อตฺตนาว อตฺตานํ เอวํ อนุมานิตพฺพนฺติ ๔- เอวํ อตฺตนาว อตฺตา อนุเมตพฺโพ ตุเลตพฺโพ ตีเรตพฺโพ.

[๑๘๔] ปจฺจเวกฺขิตพฺพนฺติ ปจฺจเวกฺขิตพฺโพ. อโหรตฺตานุสิกฺขินาติ ทิวาปิ รตฺติมฺปิ สิกฺขนฺเตน, รตฺติญฺจ ทิวา จ กุสเลสุ ธมฺเมสุ สิกฺขนฺเตน ปีติปาโมชฺชเมว อุปฺปาเทตพฺพนฺติ อตฺโถ.

อจฺเฉ วา อุทกปตฺเตติ ปสนฺเน วา อุทกภาชเน. มุขนิมิตฺตนฺติ มุขปฏิพิมฺพํ. รชนฺติ อาคนฺตุกรชํ. องฺคณนฺติ ตตฺถ ชาตกํ ติลกํ วา ปิฬกํ วา. สพฺเพปิเม ปาปเก อกุสเล ธมฺเม ปหีเนติ อิมินา สพฺพํ ปหานํ กเถสิ. กถํ? เอตฺตกา อกุสลา ธมฺมา ปพฺพชิตสฺส นานุจฺฉวิกาติ ปฏิสงฺขานํ อุปฺปาทยโต หิ ปฏิสงฺขานปฺปหานํ กถิตํ โหตีติ. ๕- สีลํ ปทฏฺฐานํ กตฺวา กสิณปริกมฺมํ อารภิตฺวา อฏฺฐสมาปตฺติโย นิพฺพตฺเตนฺตสฺส วิกฺขมฺภนปฺปหานํ กถิตํ. สมาปตฺตึ ปทฏฺฐานํ กตฺวา วิปสฺสนํ วฑฺเฒนฺตสฺส ตทงฺคปฺปหานํ กถิตํ. วิปสฺสนํ วฑฺเฒตฺวา

เล่มที่ ๑๒ มัชฌิมนิกาย มูลปัณณาสก์๖๐๘

ที่มาและฉบับอื่นของ “๕. อนุมานสูตร”