@๔-๔ ฉ.ม. จมรปสทควยโรหิตมิคาทิเค มคคเณ ๕ ฉ.ม.....ชลปวาหญฺจ เนรญฺชรํ จ ปสฺสติ. ตสฺส เอวํ โหติ "โสภนา วติเม มิคชาตา ปกฺขิคณา ปลฺลลานิ วนราชิโย นที เนรญฺชรา"ติ. โส ตํปิ เอวํ ปริตฺตกํ วิตกฺกํ คเหตฺวา กามวิตกฺกํ อกาสิ, เตนาห "อุปฺปชฺชติ กามวิตกฺโก"ติ.

อตฺตพฺยาพาธายปีติ อตฺตทุกฺขายปิ. เอเสว นโย สพฺพตฺถ. กึ ปน มหาสตฺตสฺส อุภยทุกฺขาย สํวตฺตนิกวิตกฺโก ๑- นาม อตฺถีติ. นตฺถิ. อปริญฺญาย ๒- ฐิตสฺส ปน วิตกฺโก ยาว อุภยพฺยาธาย สํวตฺตตีติ เอวํ ตานิ ๓- ตีณิ นามานิ ลภติ, ตสฺมา เอวมาห. ปญฺญานิโรธิโกติ อนุปฺปนฺนาย โลกิยโลกุตฺตราย ปญฺญาย อุปฺปชฺชิตุํ น เทติ, โลกิยปญฺญํ ปน อฏฺฐสมาปตฺติปญฺจาภิญฺญาวเสน อุปฺปนฺนํปิ สมุจฺฉินฺทิตฺวา ขิปตีติ ปญฺญานิโรธิโก. วิฆาตปกฺขิโกติ ทุกฺขโกฏฺฐาสิโก. อสงฺขตํ นิพฺพานํ นาม, ตํ ปจฺจกฺขํ กาตุํ น เทตีติ อนิพฺพานสํวตฺตนิโก. อพฺภตฺถํ คจฺฉตีติ ขยํ นตฺถิภาวํ คจฺฉติ. อุทกพุพฺฬโก ๔- วิย นิรุชฺฌติ. ปชหเมวาติ ฉฑฺฑิตเมว. ๕- วิโนทเมวาติ วินีหริตเมว. ๖- พฺยนฺตเมว ๗- นํ อกาสินฺติ วิคตนฺตํ นิสฺเสสํ ปริวฏฺมํ ปฏิจฺฉนฺนเมว นํ อกาสึ.

[๒๐๘] พฺยาปาทวิตกฺโกติ น โพธิสตฺตสฺส ปรูปฆาตปฺปฏิสํยุตฺโต นาม วิตกฺโก จิตฺเต อุปฺปชฺชติ, อถสฺส อติวสฺสอจฺจุณฺหอติสีตาทีนิ ปน ปฏิจฺจ จิตฺตปริณามภาโว โหติ, ตํ สนฺธาย "พฺยาปาทวิตกฺโก"ติ อาห. วิหึสาวิตกฺโกติ น มหาสตฺตสฺส ปเรสํ ทุกฺขุปฺปาทปฏิสํยุตฺโต ๘- วิตกฺโก อุปฺปชฺชติ, จิตฺเต ปน อุทฺธตากาโร อเนกคฺคตากาโร โหติ, ตํ คเหตฺวา วิหึสาวิตกฺกํ อกาสิ. ปณฺณสาลาทฺวาเร นิสินฺโน หิ สีหพฺยคฺฆาทิเก วาฬมิเค สูกราทโย ขุทฺทกมิเค วิหึสนฺเต ปสฺสติ, อถ โพธิสตฺโต อิมสฺมึปิ นาม อกุโตภเย อรญฺเญ อิเมสํ ติรจฺฉานคตานํ ปจฺจตฺถิกา อุปฺปชฺชนฺติ, พลวนฺโต ทุพฺพเล ขาทนฺติ, ทุพฺพลขาทกา ๙- วตฺตนฺตีติ การุญฺญํ อุปฺปาเทติ. อญฺเญปิ วิฬาราทโย กุกฺกุฏมูสิกาทีนิ ขาเทนฺเต ปสฺสติ, คามํ ปิณฺฑาย ปวิฏฺโฐ มนุสฺเส ราชกมฺมิเกหิ อุปทฺทุเต