@๔ ฉ.ม. ยสฺส ๕ สี. อุปฏฺฐหติ ๖ ฉ.ม. อุทฺธตํ โหตีติ ปาฐา น ทิสฺสนฺติ สมสฺสาเสตฺวา ปุน วิปสฺสนํ ปฏฺฐเปติ. ตสฺส ปุน อติจิรํ นิสินฺนสฺส ตเถว โหติ. โส ปุน สมาปตฺตึ สมาปชฺชิตฺวา ตเถว กโรติ. วิปสฺสนาย หิ พหูปการา สมาปตฺติ.

ยถา โยธสฺส ผลกโกฏฺฐโก นาม พหูปกาโร โหติ, โส ตํ นิสฺสาย สงฺคามํว ปวิสติ, ตตฺถ หตฺถีหิปิ อสฺเสหิปิ โยเธหิปิ สทฺธึ กมฺมํ กตฺวา อาวุเธสุ วา ขีเณสุ ภุญฺชิตุกามตาทิภาเว วา สติ นิวตฺติตฺวา ผลกโกฏฺฐกํ ปวิสิตฺวา อาวุธานิ คณฺหาติ, วีมํสติปิ, ๑- ภุญฺชติปิ, ปานียํ ปิวติปิ, สนฺนาหํปิ ปฏิสนฺนยฺหติ, ตํ ตํ กตฺวา ปุน สงฺคามํ ปวิสติ, ตตฺถ กมฺมํ กตฺวา ปุน อุจฺจาราทิปีฬิโต วา เกนจิเทว วา กรณีเยน ผลกโกฏฺฐกํ ปวิสติ. ตตฺถ สนฺถมฺภิตฺวา ปุน สงฺคามํ ปวิสติ, เอวํ โยธสฺส ผลกโกฏฺฐโก วิย วิปสฺสนาย พหูปการา สมาปตฺติ.

สมาปตฺติยา ปน สงฺคามํ นิตฺถรณกโยธสฺส ผลกโกฏฺฐกโตปิ วิปสฺสนา พหูปการตรา. กิญฺจาปิ หิ ตตฺถ ๒- สมาปตฺตึ นิสฺสาย วิปสฺสนํ ปฏฺฐเปติ, วิปสฺสนา ปน ถามชาตา สมาปตฺตึปิ รกฺขติ. ถามชาตํ กโรติ.

ยถา หิ ถเล นาวํปิ นาวาย ภณฺฑํปิ สกฏภารํ กโรนฺติ. อุทกํ ปตฺวา ปน สกฏํปิ สกฏภณฺฑํปิ ยุตฺตโคเณปิ นาวาภารํ กโรนฺติ. นาวา ติริยํ โสตํ ฉินฺทิตฺวา โสตฺถินา สุปฏฺฏนํ คจฺฉติ, เอวเมว ๓- กิญฺจาปิ สมาปตฺตึ นิสฺสาย วิปสฺสนํ ปฏฺฐเปติ, วิปสฺสนา ปน ถามชาตา สมาปตฺตึปิ รกฺขติ, ถามชาตํ กโรติ. ถลํ ปตฺวา สกฏํ วิย หิ สมาปตฺติ. อุทกํ ปตฺวา นาวา วิย วิปสฺสนา. อิติ โพธิสตฺตสฺส เอตฺตาวตา สมาปตฺตึ นิสฺสาย วิปสฺสนาปฏฺฐปนกาโล กถิโตติ เวทิตพฺโพ.