นิมิตฺตานีติ การณานิ. กาเลน กาลนฺติ สมเยน สมยํ. ๒- นนุ จ กมฺมฏฺฐานํ นาม มุหุตฺตํปิ อฉฑฺเฑตฺวา นิรนฺตรํ นิรนฺตรํ มนสิกาตพฺพํ, กสฺมา ภควา "กาเลน กาลนฺ"ติ อาหาติ. ปาลิยํ หิ อฏฺฐตฺตึส กมฺมฏฺฐานานิ วิภตฺตานิ, เตสุ ภิกฺขุนา อตฺตโน จิตฺตรุจิตํ กมฺมฏฺฐานํ คเหตฺวา นิสินฺเนน ยาว โกจิเทว อุปกฺกิเลโส นุปฺปชฺชติ, ตาว อิเมสํ นิมิตฺตานํ มนสิการกิจฺจํ นตฺถิ. ยทา ปน อุปฺปชฺชติ, ตทา อิมานิ คเหตฺวา จิตฺเต อุปฺปนฺนํ อพฺพุทํ นีหริตพฺพนฺติ ทสฺเสนฺโต เอวมาห.

ฉนฺทูปสญฺหิตาติ ฉนฺทสหคตา ราคสมฺปยุตฺตา. อิเมสํ ปน ติณฺณํ วิตกฺกานํ เขตฺตญฺจ อารมฺมณญฺจ ชานิตพฺพํ. ตตฺถ ฉนฺทูปสญฺหิตานํ อฏฐโลภ- สหคตจิตฺตานิ เขตฺตํ, โทสูปสญฺหิตานํ เทฺว โทมนสฺสสหคตานิ, โมหูปสญฺหิตานํ ทฺวาทสปิ อกุสลจิตฺตานิ. วิจิกิจฺฉาอุทฺธจฺจสมฺปยุตฺตจิตฺตานิ ปน เทฺว เอเตสํ ปาฏิปุคฺคลิกํ เขตฺตํ. สพฺเพสํปิ สตฺตา เจว สงฺขารา จ อารมฺมณาว, ๓-

อิมสฺส หตฺถา วา โสภณา ๒- ปาทา วาติอาทินา นเยน หิ สตฺเตสุ โลเภ อุปฺปนฺเน อสุภโต อุปสํหริตพฺพํ. กิมฺหิ สารตฺโตสิ, เกเสสุ สารตฺโตสิ. โลเมสุ ฯเปฯ มุตฺเต ๓- สารตฺโตสิ. อยํ อตฺตภาโว นาม ตีหิ อฏฺฐิสเตหิ อุสฺสาหิโต, ๔- นวหิ นหารุสเตหิ อวพทฺโธ, ๕- นวหิ มํสเปสิสเตหิ อนุลิตฺโต, อลฺลจมฺเมน ปริโยนทฺโธ, ฉวิราเคน ปฏิจฺฉนฺโน, นวหิ วณมุเขหิ นวนวุติโลมกูปสหสฺเสหิ จ อสุจิ ปคฺฆรติ, กุณปปูริโต, ทุคฺคนฺโธ, เชคุจฺโฉ, ปฏิกฺกูโล, ทฺวตฺตึสกุณปสญฺจโย, นตฺเถตฺถ สารํ วา วรํ วาติ เอวํ อสุภโต อุปสํหรนฺตสฺส สตฺเตสุ อุปฺปนฺโน โลโภ ปหียติ, เตนสฺส อสุภโต อุปสํหรณํ อญฺญํ นิมิตฺตํ นาม โหติ.