@๑๑ ฉ.ม. อญฺญวิหิตเกน ๑๒ ฉ.ม. นิมีเลยฺย จิตฺตมฺหิ วิตกฺเก อุปฺปนฺเน อญฺญวิหิตเกน ภวิตพฺพํ, เอวมสฺส โส วิตกฺโก ปหียติ, ตสฺมึ ปหีเน ปุน กมฺมฏฺฐานํ คเหตฺวา นิสีทิตพฺพํ.

สเจ น ปหียติ, อุคฺคณฺหโต ธมฺมกถาปาโฐ ๑- โหติ, โส มหาสทฺเทน สชฺฌายิตพฺโพ. เอวํปิ เจ อญฺญวิหิตกสฺส สโต โส น ปหียติ. ถวิกาย มุฏฺฐิโปตฺถโก โหติ, ยตฺถ จ พุทฺธวณฺณาปิ ธมฺมวณฺณาปิ ลิขิตา โหนฺติ, ตํ นีหริตฺวา จิตฺเตน ๒- อญฺญวิหิตเกน ภวิตพฺพํ. เอวํปิ เจ น ปหียติ, ถวิกโต อรณีสหิตานิ นีหริตฺวา "อยํ อุตฺตรารณี อยํ อธรารณี"ติ อาวชฺชนฺเตน อญฺญวิหิตเกน ภวิตพฺพํ. เอวํปิ เจ น ปหียติ, สิปาฏิกํ นีหริตฺวา "อิทํ อารกณฺฑกํ นาม, อยํ ปิปฺผลโก นาม, อิทํ นขจฺเฉทนํ นาม, อยํ สูจิ นามา"ติ ปริกฺขารํ สมนฺนาเนนฺเตน อญฺญวิหิตเกน ภวิตพฺพํ. เอวํปิ เจ น ปหียติ, สูจึ คเหตฺวา จีวเร ชิณฺณฏฺฐานํ สิพฺพนฺเตน อญฺญวิหิตเกน ภวิตพฺพํ. เอวํ ยาว น ปหียติ, ตาว ตํ ตํ กุสลกมฺมํ กโรนฺเตน อญฺญวิหิตเกน ภวิตพฺพํ. ปหีเน ปน ๓- มูลกมฺมฏฺฐานํ คเหตฺวา นิสีทิตพฺพํ, นวกมฺมํ ปน น ปฏฺฐเปตพฺพํ. กสฺมา? วิตกฺเก อปจฺฉินฺเน ๔- กมฺมฏฺฐานมนสิการสฺส โอกาโส น โหติ.

โปราณกปณฺฑิตา ปน นวกมฺมํ กตฺวาปิ วิตกฺกํ ปจฺฉินฺทึสุ. ตตฺริทํ วตฺถุ:-

ติสฺสสามเณรสฺส กิร อุปชฺฌาโย ติสฺสมหาวิหาเร วสติ. ติสฺสสามเณโร "ภนฺเต อุกฺกณฺฐิโตมฺหี"ติ อาห. อถ นํ เถโร "อิมสฺมึ วิหาเร นฺหานอุทกํ ทุลฺลภํ, มํ คเหตฺวา จิตฺตลตาปพฺพตํ ๕- คจฺฉาหี"ติ อาห. โส ตถา อกาสิ. ตตฺถ นํ เถโร อาห "อยํ วิหาโร อจฺจนฺตสํฆิโก, เอกํ ปุคฺคลิกฏฺฐานํ กโรหี"ติ. โส สาธุ ภนฺเตติ อาทิโต ปฏฺฐาย สํยุตฺตนิกายํ ๖- ปพฺภารโสธนํ เตโชธาตุกสิณปริกมฺมนฺติ ตีณิปิ เอกโต อารภิตฺวา กมฺมฏฺฐานํ อปฺปนํ ปาเปติ, สํยุตฺตนิกายํ ๖- ปริโยสาเปสิ, เลณกมฺมํ ปฏฺฐเปสิ, ๗- สพฺพํ กตวา อุปชฺฌายสฺส สญฺญํ อทาสิ. อุปชฺฌาโย "ทุกฺเขน เต สามเณร กตํ, อชฺช ตาว ตฺวํเยว วสาหี"ติ อาห. โส ตํ รตฺตึ เลเณ วสนฺโต อุตุสปฺปายํ ลภิตฺวา วิปสฺสนํ