ปญฺญายิสฺสสิ โขติ อยมฺปิ ปาฏิเยกฺโก อนุสนฺธิ. อริฏฺโฐ กิร จินฺเตสิ "ภควา มยฺหํ มคฺคผลานํ อุปนิสฺสโย ปจฺฉินฺโนติ วทติ, น โข ปน พุทฺธา สอุปนิสฺสยานํเยว ธมฺมํ เทเสนฺติ, อนุปนิสฺสยานํปิ เทเสนฺติ, อหํ สตฺถุ สนฺติกา สุคโตวาทํ ลภิตฺวา อตฺตโน สมฺปตฺตูปคํ กุสลํ กริสฺสามี"ติ. อถ ภควา โอวาทํ ๑- ปฏิปสฺสมฺเภนฺโต "ปญฺญายิสฺสสี"ติอาทิมาห. ตสฺสตฺโถ, ตฺวํเยว โข โมฆปุริส อิมินา ปาปเกน ทิฏฺฐิคเตน นิรยาทีสุ ปญฺญายิสฺสสิ, มม สนฺติกา ตุยฺหํ สุคโตวาโท นาม นตฺถิ, น เม ตยา อตฺโถ, อิธาหํ ภิกฺขู ปฏิปุจฺฉิสฺสามีติ.
[๒๓๗] อถโข ภควาติ อยมฺปิ ปาฏิเยกฺโก อนุสนฺธิ. อิมสฺมึ หิ ฐาเน ภควา ปริสํ โสเธติ, อริฏฺฐํ คณโต นิสฺสาเรติ. สเจ หิ ปริสคตานํ กสฺสจิ เอวํ ภเวยฺย "อยํ อริฏฺโฐ ภควตา อกถิตํ กเถตุํ กึ สกฺขิสฺสติ, กจฺจิ นุโข ปริสมชฺเฌ ภควตา กถาย สมารทฺธาย สหสา กถิตนฺ"ติ. เอวํ กถิตํ ปน น อริฏฺโฐเยว สุณาติ, อญฺเญนปิ สุตํ ภวิสฺสติ. อถาปิสฺส สิยา "ยถา สตฺถา อริฏฺฐํ นิคฺคณฺหติ, มํปิ เอวํ นิคฺคเณฺหยฺยาติ สุตฺวาปิ ตุณฺหีภาวํ อาปชฺเชยฺยา"ติ. "ตํ สพฺพํ น กริสฺสนฺตี"ติ มยาปิ น กถิตํ, อญฺเญน สุตํปิ นตฺถีติ "ตุเมฺหปิ เม ภิกฺขเว"ติอาทินา ปริสาย ลทฺธึ โสเธติ. ปริสาย ปน ลทฺธิโสธเนเนว อริฏฺโฐ คณโต ๒- นิสฺสาริโต นาม โหติ.
อิทานิ อริฏฺฐสฺส ลทฺธึ ปกาเสนฺโต โส วต ภิกฺขเวติอาทิมาห. ตตฺถ อญฺญตฺเรว กาเมหีติอาทีสุ โย โส ภิกฺขเว ภิกฺขุ "เต ปฏิเสวโต นาลํ อนฺตรายายา"ติ เอวํลทฺธิโก, โส วต กิเลสกาเมหิ เจว กิเลสกามสมฺปยุตฺเตหิ สญฺญาวิตกฺเกหิ จ อญฺญตฺร, เอเต ธมฺเม ปหาย, วินา เอเตหิ ธมฺเมหิ, วตฺถุกาเม ปฏิเสวิสฺสติ, เมถุนสมาจารํ สมาจริสฺสตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ, อิทํ การณํ นาม นตฺถิ, อฏฺฐานเมตํ อนวกาโสติ.
[๒๓๘] เอวํ ภควา อยํ อริฏฺโฐ ยถา นาม รชโก สุคนฺธานิปิ ทุคฺคนฺธานิปิ ชิณฺณานิปิ นวานิปิ สุทฺธานิปิ อสุทฺธานิปิ วตฺถานิ เอกโต ภณฺฑิกํ กโรติ, เอวเมว ภิกฺขูนํ นิจฺฉนฺทราคปณีตจีวราทิปริโภคญฺจ