อปริตสฺสนาวาเร น เอวํ โหตีติ เยหิ กิเลเสหิ เอวํ ภเวยฺย, เตสํ ปหีนตฺตา น เอวํ โหติ. ทิฏฺฐิฏฺฐานาธิฏฺฐานปริยุฏฺฐานาภินิเวสานุสยานนฺติ ทิฏฺฐีนญฺจ ทิฏฺฐิฏฺฐานานญฺจ ทิฏฺฐาธิฏฺฐานานญฺจ ทิฏฺฐิปริยุฏฺฐานานญฺจ อภินิเวสานุสยานญฺจ. สพฺพสงฺขารสมถายาติ นิพฺพานตฺถาย. นิพฺพานํ หิ อาคมฺม สพฺพสงฺขารอิญฺชิตานิ สพฺพสงฺขารจลนานิ สพฺพสงฺขารวิปฺผนฺทิตานิ สมฺมนฺติ วูปสมฺมนฺติ, ตสฺมา ตํ "สพฺพสงฺขารสมโถ"ติ วุจฺจติ. ตเทว จ อาคมฺม ขนฺธูปธิ กิเลสูปธิ อภิสงฺขารูปธิ ปญฺจกามคุณูปธีติ อิเม อุปธโย ปฏินิสชฺชิยนฺติ, ตณฺหา ขียติ วิรชฺชติ นิรุชฺฌติ,

[๒๔๓] เอตฺตาวตา พหิทฺธาปริกฺขารวินาเส ตสฺสนกสฺส จ โน ตสฺสนกสฺส จ อชฺฌตฺตกฺขนฺธวินาเส ตสฺสนกสฺส จ โน ตสฺสนกสฺส จาติ อิเมสํ วเสน จตุโกฏิกา สุญฺญตา กถิตา. อิทานิ พหิทฺธาปริกฺขารํ ปริคฺคหํ นาม กตฺวา วีสติวตฺถุกํ สกฺกายทิฏฺฐึ อตฺตวาทูปาทานํ นาม กตฺวา สกฺกายทิฏฺฐิปฺปมุขา ทฺวาสฏฺฐี ทิฏฺฐิโย นิสฺสยํ ๓- นาม กตฺวาติ โกฏิกํ สุญฺญตํ ทสฺเสตุํ ตํ ภิกฺขเว ปริคฺคหนฺติอาทิมาห. ตตฺถ ปริคฺคหนฺติ พหิทฺธาปริกฺขารํ. ปริคฺคเณฺหยฺยาถาติ ยถา วิญฺญูมนุสฺโส ปริคฺคเณฺหยฺย. อหมฺปิ โข ตํ ภิกฺขเวติ ภิกฺขเว ตุเมฺหปิ น ปสฺสถ, อหํปิ น ปสฺสามิ, อิติ เอวรูโป ปริคฺคโห นตฺถีติ ทสฺเสติ. เอวํ สพฺพตฺถ อตฺโถ เวทิตพฺโพ.

[๒๔๔] เอวํ ติโกฏิกํ สุญฺญตํ ทสฺเสตฺวา อินานิ อชฺฌตฺตกฺขนฺเธ อตฺตาติ พหิทฺธาปริกฺขาเร อตฺตนิยนฺติ กตฺวา เทฺวโกฏิกํ ทสฺเสนฺโต อตฺตนิ วา ภิกฺขเว สตีติอาทิมาห. ตตฺถ อยํ สงฺเขปตฺโถ, ภิกฺขเว อตฺตนิ วา สติ อิทํ เม ปริกฺขารชาตํ อตฺตนิยนฺติ อสฺส, อตฺตนิเยว วา ปริกฺขาเร สติ อยํ เม อตฺตา อิมสฺส ปริกฺขารสฺส สามีติ, เอวมหนฺติ. สติ มมาติ, มมาติ สติ อหนฺติ ยุตฺตํ ภเวยฺย. สจฺจโตติ ภูตโต. เถตโตติ ตถโต ถิรโต วา.