ปชาปติสฺมินฺติ เอตฺถ ปเนกา ทิฏฺฐิมญฺญนาว ยุชฺชติ. ตสฺสา เอวํ ปวตฺติ เวทิตพฺพา. อิเธกจฺโจ "ปชาปติสฺมึ เย ธมฺมา สํวิชฺชนฺติ, สพฺเพ เต นิจฺจา ธุวา สสฺสตา อวิปริณามธมฺมา"ติ มญฺญติ. อถวา ปชาปติสฺมึ นตฺถิ ปาปํ, น ตสฺมึ ปาปกานิ กมฺมานิ อุปลพฺภนฺตี"ติ ๑- มญฺญติ.

ปชาปติโตติ เอตฺถ ติสฺโสปิ มญฺญนา ลพฺภนฺติ. กถํ? อิเธกจฺโจ สอุปกรณสฺส อตฺตโน วา ปรสฺส วา ปชาปติโต อุปฺปตฺตึ วา นิคฺคมนํ วา มญฺญติ, อยมสฺส ทิฏฺฐิมญฺญนา. ตสฺมึเยว ปนสฺส ทิฏฺฐิมญฺญนาย มญฺญิเต วตฺถุสฺมึ สิเนหํ มานํ จ อุปฺปาทยโต ตณฺหามานมญฺญนาปิ เวทิตพฺพา. ปชาปตึ เมติ ปน เอกา ตณฺหามญฺญนาว ลพฺภติ. สา จายํ "ปชาปติ มม สตฺถา มม สามี"ติอาทินา นเยน มมายโต ปวตฺตตีติ เวทิตพฺพา. เสสํ วุตฺตนยเมว.

พฺรหฺมํ พฺรหฺมโตติ เอตฺถ พฺรูหิโต เตหิ เตหิ คุณวิเสเสหีติ พฺรหฺมา. อปิจ พฺรหฺมาติ มหาพฺรหฺมาปิ วุจฺจติ, ตถาคโตปิ พฺราหฺมโณปิ มาตาปิตโรปิ เสฏฺฐมฺปิ. "สหสฺโส พฺรหฺมา ทฺวิสหสฺโส พฺรหฺมา"ติ อาทีสุ ๒- หิ มหาพฺรหฺมาติ พฺรหฺมาติ วุจฺจติ. "พฺรหฺมาติ โข ภิกฺขเว ตถาคตสฺเสเวตํ อธิวจนนฺ"ติ เอตฺถ ตถาคโต.

เล่มที่ ๑๒ มัชฌิมนิกาย มูลปัณณาสก์๗๑

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑. มูลปริยายสูตร”