ชาติภูมิกาติ ชาติภูมิวาสิโน. ตตฺถ ชาติภูมีติ ชาตฏฺฐานํ. ตํ โข ปเนตํ เนว โกสลมหาราชาทีนํ น จงฺกีพฺราหฺมณาทีนํ น สกฺกสุยามสนฺตุสิตาทีนํ น อสีติมหาสาวกาทีนํ น อญฺเญสํ สตฺตานํ ชาตฏฺฐานํ "ชาติภูมี"ติ วุจฺจติ. ยสฺส ปน ชาตทิวเส ทสสหสฺสี โลกธาตุ เอกธชมาลาวิปฺปกิณฺณกุสุมวาสจุณฺณคนฺธสุคนฺธา สพฺพผาลิผุลฺลมิว ๒- นนฺทนวนํ วิโรจยมานา ปทุมินิปณฺเณ อุทกพินฺทุ วิย อกมฺปิตฺถ, ชจฺจนฺธาทีนํ จ รูปทสฺสนาทีนิ อเนกานิ ปาฏิหาริยานิ ปวตฺตึสุ, ตสฺส สพฺพญฺญุโพธิสตฺตสฺส ชาตฏฺฐานสากิยชนปโท ๓- กปิลวตฺถาหาโร, สา "ชาติภูมี"ติ วุจฺจติ.

ธมฺมครุภาววณฺณนา

วสฺสํ วุฏฺฐาติ เตมาสํ วสฺสํ วุฏฺฐา ปวาริตปวารณา หุตฺวา. ภควา เอตทโวจาติ "กจฺจิ ภิกฺขเว ขมนียนฺ"ติอาทีหิ วจเนหิ อาคนฺตุกปฏิสนฺถารํ กตฺวา เอตํ "โก นุโข ภิกฺขเว"ติอาทิวจนมโวจ. เต กิร ภิกฺขู "กจฺจิ ภิกฺขเว ขมนียํ กจฺจิ ยาปนียํ, กจฺจิตฺถ อปฺปกิลมเถน อทฺธานํ อาคตา, น จ ปิณฺฑเกน กิลมิตฺถ, กุโต จ ตุเมฺห ภิกฺขเว อาคจฺฉถา"ติ ปฏิสนฺถารวเสน ปุจฺฉิตา "ภควา สากิยชนปเท กปิลวตฺถาหารโต ชาติภูมิโต อาคจฺฉามา"ติ อาหํสุ. อถ ภควา เนว สุทฺโธทนมหาราชสฺส, น สุกฺโกทนสฺส, น สกฺโกทนสฺส, น โธโตทนสฺส, น อมิโตทนสฺส, น อมิตาย เทวิยา, น มหาปชาปติยา, น สกลสฺส สากิยมณฺฑลสฺส อาโรคฺยํ ปุจฺฉิ. อถโข อตฺตนา จ ทสกถาวตฺถุลาภึ ปรญฺจ ตตฺถ สมาทเปตารํ ปฏิปตฺติสมฺปนฺนํ ภิกฺขุํ ปุจฺฉนฺโต อิทํ "โก นุ โข ภิกฺขเว"ติอาทิวจนํ อโวจ.