จาริกาทิวณฺณนา

[๒๕๔] ยถาภิรนฺตนฺติ ยถาอชฺฌาสยํ วิหริตฺวา. พุทฺธานํ หิ เอกสฺมึ ฐาเน วสนฺตานํ ฉายูทกาทิวิปตฺตึ วา อผาสุกเสนาสนํ วา มนุสฺสานํ อสฺสทฺธาทิภาวํ วา อาคมฺม อนภิรติ นาม นตฺถิ, เตสํ สมฺปตฺติยา "อิธ ผาสุกํ วิหรามา"ติ อภิรมิตฺวา จิรวิหาโรปิ นตฺถิ. ยตฺถ ปน ตถาคเต วิหรนฺเต สตฺตา สรเณสุ วา ปติฏฺฐหนฺติ, สีลานิ วา สมาทิยนฺติ, ปพฺพชนฺติ วา, ตโต โสตาปตฺติมคฺคาทีนํ วา ปน เตสํ อุปนิสฺสโย โหติ, ตตฺถ พุทฺธา สตฺเต ตาสุ สมฺปตฺตีสุ ปติฏฺฐาปนอชฺฌาสเยน วสนฺติ, ตาสํ อภาเว ปกฺกมนฺติ. เตน วุตฺตํ "ยถาอชฺฌาสยํ วิหริตฺวา"ติ. จาริกญฺจรมาโนติ อทฺธานมคฺคํ ๑- คจฺฉนฺโต. จาริกา จ นาเมสา ภควโต ทุวิธา โหติ ตุริตจาริกา จ, อตุริตจาริกา จ.

ตตฺถ ทูเรปิ โพธเนยฺยปุคฺคลํ ทิสฺวา ตสฺส โพธนตฺถาย สหสา คนนํ ตุริตจาริกา นาม. สา มหากสฺสปปจฺจุคฺคมนาทีสุ ทฏฺฐพฺพา. ภควา หิ มหากสฺสปํ ปจฺจุคฺคจฺฉนฺโต มุหุตฺเตน ติคาวุตํ มคฺคํ อคมาสิ, อาฬวกสฺสตฺถาย ตึสโยชนํ, ตถา องฺคุลิมาลสฺส. ปุกฺกุสาติสฺส ปน ปญฺจจตฺตาฬีสโยชนํ, มหากปฺปินสฺส วีสโยชนสตานิ, ๒- ขทิรวนิยสฺสตฺถาย สตฺตโยชนสตานิ อคมาสิ, ธมฺมเสนาปติโน สทฺธิวิหาริกสฺส วนวาสิติสฺสสามเณรสฺส ติตาวุตาธิกํ วีสโยชนสตํ.

เอกทิวสํ กิร เถโร "ติสฺสสามเณรสฺส สนฺติกํ ภนฺเต คจฺฉามี"ติ อาห. ภควา "อหํปิ คมิสฺสามี"ติ วตฺวา อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อามนฺเตสิ "อานนฺท วีสติสหสฺสานํ ฉฬภิญฺญานํ อาโรเจหิ `ภควา วนวาสีติสฺสสามเณรสฺส สนฺติกํ คมิสฺสตี"ติ. ตโต ทุติยทิวเส วีสติสหสฺสขีณาสวปริวุโต อากาเส อุปฺปติตฺวา วีสโยชนสตมตฺถเก ตสฺส โคจรคามทฺวาเร โอตริตฺวา จีวรํ ปารุปิ. กมฺมนฺตํ