วิญฺญาตนฺติ มนสา วิญฺญาตํ, เสสานํ สตฺตนฺนํ อายตนานญฺจ เอตํ อธิวจนํ ธมฺมารมฺมณสฺส วา. อิธ ปน สกฺกายปริยาปนฺนเมว ลพฺภติ. วิตฺถาโร ปเนตฺถ ทิฏฺฐวาเร วุตฺตนเยน เวทิตพฺโพ.

เอกตฺตวาราทิวณฺณนา

[๖] เอวํ สพฺพํ สกฺกายเภทํ ทิฏฺฐาทีหิ จตูหิ ทสฺเสตฺวา อิทานิ ตเมว สมาปนฺนกวาเรน อสมาปนฺนกวาเรน จ ทฺวิธา ทสฺเสนฺโต เอกตฺตํ นานตฺตนฺติ อาทิมาห.

เอกตฺตนฺติ. อิมินา สมาปนฺนกวารํ ทสฺเสติ. นานตฺตนฺติ อิมินา อสมาปนฺนกวารํ. เตสํ อยํ วจนตฺโถ, เอกภาโว เอกตฺตํ. นานาภาโว นานตฺตนฺติ. โยชณา ปเนตฺถ สมาปนฺนกวารํ จตูหิ ขนฺเธหิ อสมาปนฺนกวารญฺจ ปญฺจหิ ขนฺเธหิ ภินฺทิตฺวา "รูปํ อตฺตโต สมนุปสฺสตี"ติ อาทินา สาสนนเยน ปฐวีวาราทีสุ วุตฺเตน จ อฏฺฐกถานเยน ยถานุรูปํ วีมํสิตฺวา เวทิตพฺพา. เกจิ ปน เอกตฺตนฺติ เอกตฺตนยํ วทนฺติ นานตฺตนฺติ นานตฺตนยํ. อปเร "เอกตฺตสญฺญี อตฺตา โหติ อโรโค ปรมฺมรณา, นานตฺตสญฺญี อตฺตา โหตี"ติ เอวํ ทิฏฺฐาภินิเวสํ. ตํ สพฺพํ อิธานธิปฺเปตตฺตา ๑- อยุตฺตเมว โหติ.