@๔ สี. คหณํ, ฉ.ม. คณนํ ๕ องฺ. ติก. ๒๐/๘๘/๒๒๖ ทุติยสิกฺขาสุตฺต ยํ วตฺตพฺพํ, ตํ สพฺพํ ๑- วิสุทฺธิมคฺเค วุตฺตเมว, เกวลํ ปเนตฺถ เทสนานุกฺกโม เวทิตพฺโพ.

[๓๐๑] ยถา หิ เฉโก วิลิพฺพกาโร ๒- สุชาตํ เวฬุํ ลภิตฺวา จตุธา เฉตฺวา ตโต ตโย โกฏฺฐาเส ฐเปตฺวา เอกํ คณฺหิตฺวา ปญฺจธา ฉินฺเทยฺย, ๓- ตโตปิ จตฺตาโร ฐเปตฺวา เอกํ คณฺหิตฺวา ผาเลนฺโต ปญฺจ เปสิโย กเรยฺย, ตโต จตสฺโส ฐเปตฺวา เอกํ คณฺหิตฺวา กุจฺฉิภาคํ ปิฏฺฐิภาคนฺติ ทฺวิธา ผาเลตฺวา ปิฏฺฐิภาคํ ฐเปตฺวา กุจฺฉิภาคํ อาทาย ตโต สมุคฺควีชนิตาลวณฺฏาทินานปฺปการํ เวฬุวิกตึ กเรยฺย, โส ปิฏฺฐิภาคญฺจ อิตรา จ จตสฺโส เปสิโย อิตเร จ จตฺตาโร โกฏฺฐาเส อิตเร จ ตโย โกฏฺฐาเส กมฺมาย น อุปเนสฺสตีติ น วตฺตพฺโพ, เอกปฺปหาเรน ปน อุปเนตุํ น สกฺกา, อนุปุพฺเพน อุปเนสฺสติ, เอวเมว อยํ มหาเถโรปิ วิลิพฺพกาโร สุชาตํ เวฬุํ ลภิตฺวา จตฺตาโร โกฏฺฐาเส วิย อิมํ มหนฺตํ สุตฺตนฺตํ อารภิตฺวา จตุอริยสจฺจวเสน มาติกํ ฐเปสิ. วิลิพฺพการสฺส ตโย โกฏฺฐาเส ฐเปตฺวา เอกํ คเหตฺวา ตสฺส ปญฺจธา กรณํ วิย เถรสฺส ตีณิ อริยสจฺจานิ ฐเปตฺวา เอกํ ทุกฺขสจฺจํ คเหตฺวา ภาเชนฺตสฺส ๔- ขนฺธวเสน ปญฺจธา กรณํ. ตโต ยถา โส วิลิพฺพกาโร จตฺตาโร โกฏฺฐาเส ฐเปตฺวา เอกํ ภาคํ คเหตฺวา ปญฺจธา ผาเลสิ, เอวํ เถโร จตฺตาโร อรูปกฺขนฺเธ ฐเปตฺวา รูปกฺขนฺธํ วิภชนฺโต จตฺตาริ จ มหาภูตานิ จตุนฺนญฺจ มหาภูตานํ อุปาทาย รูปนฺติ ปญฺจธา อกาสิ. ตโต ยถา โส วิลิพฺพกาโร จตสฺโส เปสิโย ฐเปตฺวา เอกํ คเหตฺวา กุจฺฉิภาคํ ปิฏฺฐิภาคนฺติ ทฺวิธา ผาเลสิ, เอวํ เถโร อุปาทาย รูปญฺจ ติสฺโส จ ธาตุโย ฐเปตฺวา เอกํ ปฐวีธาตุํ วิภชนฺโต อชฺฌตฺติกพาหิรวเสน ทฺวิธา ทสฺเสสิ. ยถา โส วิลิพฺพกาโร ปิฏฺฐิภาคํ ฐเปตฺวา กุจฺฉิภาคํ อาทาย นานปฺปการํ วิลิพฺพวิกตึ อกาสิ, เอวํ เถโร พาหิรํ ปฐวีธาตุํ ฐเปตฺวา อชฺฌตฺติกํ ปฐวีธาตุํ วีสติยา อากาเรหิ วิภชิตฺวา ทสฺเสตุํ กตมา จ อาวุโส อชฺฌตฺติกา ปฐวีธาตูติอาทิมาห.

เล่มที่ ๑๒ มัชฌิมนิกาย มูลปัณณาสก์๘๑๒

ที่มาและฉบับอื่นของ “๘. มหาหัตถิปโทปมสูตร”