@๔ ฉ.ม. อชฺฌตฺติกญฺเจว ธมฺมาติ ธมฺมารมฺมณํ. เนว ตาว ตชฺชสฺสาติ อิทํ ภวงฺคสมเยเนว กถิตํ. ทุติยวาโร ปคุณชฺฌานปจฺจเวกฺขเณน วา ปคุณกมฺมฏฺฐานมนสิกาเรน วา ปคุณพุทฺธวจน- สชฺฌายกรณาทินา วา อญฺญวิหิตกํ สนฺธาย วุตฺโต. อิมสฺมึ วาเร รูปนฺติ จตุสมุฏฺฐานํปิ ลพฺภติ. มโนวิญฺญาณํ หิ รูปํ สมุฏฺฐาเปติ, เวทนาทโย มโนวิญฺญาณสมฺปยุตฺตา, วิญฺญาณํ มโนวิญฺญาณเมว. สงฺขารา ปเนตฺถ ผสฺสเจตนาวเสเนว คหิตา. เสสํ วุตฺตนเยเนว เวทิตพฺพํ. อิติ มหาเถโร เหฏฺฐา เอกเทสเมว สมฺมสนฺโต อาคนฺตฺวา อิมสฺมึ ฐาเน ฐตฺวา เหฏฺฐา ปริหีนเทสนํ สพฺพํ ตํตํทฺวารวเสน ภาเชตฺวา ทสฺเสนฺโต ยถานุสนฺธินาว สุตฺตนฺตํ นิฏฺฐเปสีติ.

ปปญฺจสูทนิยา มชฺฌิมนิกายฏฺฐกถาย

มหาหตฺถิปโทปมสุตฺตวณฺณนา นิฏฺฐิตา.