[๓๖๕] ผุสนฺติ หิ เต โภ โคตมาติ เต สมณพฺราหฺมณา สรีเร อุปฺปนฺนํ สารีริกํ ทุกฺขํ เวทนํ ผุสนฺติ ลภนฺติ, อนุภวนฺตีติ อตฺโถ. อูรุกฺขมฺโภติ ขมฺภกตอูรุภาโว, อูรุถทฺธตาติ อตฺโถ. วิมฺหยตฺถวเสน ปเนตฺถ ภวิสฺสตีติ อนาคตวจนํ กตํ. กายนฺวยํ โหตีติ กายานุคตํ โหติ กายวสวตฺติ. กายภาวนาติ ปน วิปสฺสนา วุจฺจติ, ตาย จิตฺตวิกฺเขปํ ปาปุณนฺโต นาม นตฺถิ, อิติ นิคณฺโฐ อสนฺตํ อภูตํ ยํ นตฺถิ, ตเทวาห. จิตฺตภาวนาติปิ สมโถ วุจฺจติ, สมาธิยุตฺตสฺส จ ปุคฺคลสฺส อูรุกฺขมฺภาทโย นาม นตฺถิ, อิติ นิคณฺโฐ อิทํ อภูตเมว อาห. อฏฺฐกถายํ ปน วุตฺตํ "ยเถว' ภูตปุพฺพนฺ'ติ วตฺวา' อูรุกฺขมฺโภปิ นาม ภวิสฺสตี'ติอาทีนิ วทโต อนาคตวจนํ ๒- น สเมติ, ตถา อตฺโถปิ น สเมติ, อสนฺตํ อภูตํ ยํ นตฺถิ, ตํ กเถตี"ติ.

โน กายภาวนนฺติ ปญฺจาตปกรณาทิอตฺตกิลมถานุโยคํ ๓- สนฺธายาห. อยญฺหิ เตสํ กายภาวนา นาม. กึ ปเนโส ทิสฺวา เอวมาห? โส กิร ทิวา ทิวสํ ๔- วิหารํ อาคจฺฉติ, ตสฺมึ โข ปน สมเย ภิกฺขู ปตฺตจีวรํ ปฏิสาเมตฺวา อตฺตโน อตฺตโน รตฺติฏฺฐานทิวาฏฺฐาเนสุ ปฏิสลฺลานํ อุปคจฺฉนฺติ. โส เต ปฏิสลฺลีเน ทิสฺวา จิตฺตภาวนามตฺตํ เอเต อนุยุญฺชนฺติ, กายภาวนา ปเนเตสํ นตฺถีติ มญฺญมาโน เอวมาห.

@๔ ฉ.ม. ทิวาทิวสฺส