[๓๙๒] พหุกิจฺจา พหุกรณียาติ เอตฺถ เยสํ พหูนิ กิจฺจานิ, เต พหุกิจฺจา. พหุกรณียาติ ตสฺเสว เววจนํ. อปฺเปว สเกน กรณีเยนาติ สกรณียเมว อปฺปํ มนฺทํ, น พหุ, เทวานํ กรณียํ ปน พหุ, ปฐวิโต ปฏฺฐาย หิ กปฺปรุกฺขมาตุคามาทีนํ อตฺถาย อฏฺฏา สกฺกสฺส สนฺติเก ฉิชฺชนฺติ, ตสฺมา นิยเมนฺโต อาห อปิจ เทวานํเยว ตาวตึสานํ กรณีเยนาติ. เทวานญฺหิ ธีตา จ ปุตฺตา จ องฺเก นิพฺพตฺตนฺติ, ปาทปริจาริกา อิตฺถิโย สยเน นิพฺพตฺตนฺติ, ตาสํ มณฺฑนปสาธนการิกา เทวธีตา สยนํ ปริวาเรตฺวา นิพฺพตฺตนฺติ, เวยฺยาวจฺจกรา อนฺโตวิมาเน นิพฺพตฺตนฺติ, เอเตสํ อตฺถาย อฏฺฏกรณํ นตฺถิ. เย ปน สีมนฺตเร นิพฺพตฺตนฺติ, เต "มม สนฺตกา ตว สนฺตกา"ติ นิจฺเฉตุํ อสกฺโกนฺตา อฏฺฏํ กโรนฺติ, สกฺกํ เทวราชานํ ปุจฺฉนฺติ, โส ยสฺส วิมานํ อาสนฺนตรํ, ตสฺส สนฺตโกติ

ยํ โน ขิปฺปเมว อนฺตรธายตีติ ยํ อมฺหากํ สีฆเมว อนฺธกาเร รูปคตํ วิย น ทิสฺสติ, อิมินา "อหํ ภนฺเต ตํ ปญฺหาวิสฺสชฺชนํ น สลฺลกฺเขมี"ติ ทีเปติ. เถโร "กสฺมา นุ โข อยํ ยกฺโข อสลฺลกฺขณภาวํ ทีเปติ, ปสฺเสน ปริหรตี"ติ อาวชฺชนฺโต "เทวา นาม มหามุฬฺหา โหนฺติ. ฉทฺวาริเกหิ อารมฺมเณหิ นิมฺมถิยมานา อตฺตโน ภุตฺตาภุตฺตภาวํปิ ปีตาปีตภาวํปิ น ชานนฺติ, อิธ กตํ เอตฺถ ปมุสฺสนฺตี"ติ อญฺญาสิ. เกจิ ปนาหุ "เถโร เอตสฺส ครุ ภาวนีโย, ตสฺมา' อิทาเนว โลเก อคฺคปุคฺคลสฺส สนฺติเก ปญฺหํ อุคฺคเหตฺวา อาคโต, อิทาเนว นาฏกานํ อนฺตรํ ปวิฏฺโฐติ เอวํ มํ เถโร ตชฺเชยฺยา'ติ ภเยน เอวมาหา"ติ. เอตํ ปน โกหญฺญํ นาม โหติ, อริยสาวกสฺส เอวรูปํ โกหญฺญํ นาม น โหติ, ตสฺมา มุฬฺหภาเวเนว น สลฺลกฺเขสีติ เวทิตพฺพํ. อุปริ กสฺมา สลฺลกฺเขสีติ? เถโร ตสฺส โสมนสฺสสํเวคํ ชเนตฺวา ตมํ นีหริ, ตสฺมา สลฺลกฺเขสีติ.

อิทานิ สกฺโก ปุพฺเพ อตฺตโน เอกํ กุหกการณํ ๒- เถรสฺส อาโรเจตุํ ภูตปุพฺพนฺติอาทิมาห. ตตฺถ สมุปพฺยุโฬฺหติ สนฺนิปติโต ราสิภูโต. อสุรา ปราชินึสูติ ๓- อสุรา ปราชยํ ปาปุณึสุ. กทา ปเนเต ปราชิตาติ? สกฺกสฺส นิพฺพตฺตกาเล. สกฺโก กิร อนนฺตเร อตฺตภาเว มคธรฏฺเฐ มจลคาเม มโฆ นาม มาณโว อโหสิ ปณฺฑิโต พฺยตฺโต, โพธิสตฺตจริยา วิยสฺส จริยา อโหสิ. โส เตตฺตึส ปุริเส คเหตฺวา กลฺยาณมกาสิ, เอกทิวสํ อตฺตโนว ปญฺญาย อุปปริกฺขิตฺวา คามมชฺเฌ มหาชนสฺส สนฺนิปติตฏฺฐาเน กจวรํ อุภยโต ปพฺยูเหตฺวา ๔- ตํ ฐานํ อติรมณียํ อกาสิ, ปุน ตตฺเถว มณฺฑปํ กาเรสิ, ปุน คจฺฉนฺเต กาเล สาลํ