อิทานิ ยาย ปญฺญาย เตหิ ตํ สปฺปจฺจยํ สนิโรธํ ขนฺธปญฺจกํ สุฏฺฐุ ทิฏฺฐํ ๒- ตตฺถ นิตฺตณฺหภาวํ ปุจฺฉนฺโต อิมํ เจ ตุเมฺหติอาทิมาห. ตตฺถ ทิฏฺฐินฺติ วิปสฺสนาสมฺมาทิฏฺฐึ. สภาวทสฺสเนน ปริสุทฺธํ. ปจฺจยทสฺสเนน ปริโยทาตํ. อลฺลีเยถาติ ตณฺหาทิฏฺฐีหิ อลฺลียิตฺวา วิหเรยฺยาถ. เกฬาเยถาติ ตณฺหาทิฏฺฐีหิ กีฬมานา วิหเรยฺยาถ. ธนาเยถาติ ธนํ วิย อิจฺฉนฺตา เคธํ อาปชฺเชยฺยาถ. มมาเยถาติ ตณฺหาทิฏฺฐิมมตฺตํ ๓- อุปฺปาเทยฺยาถ. นิตฺถรณตฺถาย โน คหณตฺถายาติ โส โย มยา จตุโรฆนิตฺถรณตฺถาย กุลฺลูปโม ธมฺโม เทสิโต, โน นิกนฺติวเสน คหณตฺถาย. อปิ นุ ตํ ตุเมฺห อาชาเนยฺยาถาติ. วิปริยาเยน สุกฺกปกฺโข เวทิตพฺโพ.
[๔๐๒] อิทานิ เตสํ ขนฺธานํ ปจฺจยํ ทสฺเสนฺโต จตฺตาโรเม ภิกฺขเว อาหาราติอาทิมาห, ตมฺปิ ๔- วุตฺตตฺถเมว. ยถา ปน เอโก อิมํ ชานาสีติ วุตฺโต "น เกวลํ อิมํ, มาตรํปิสฺส ชานามิ, มาตุ มาตรํปี"ติ เอวํ ปเวณิวเสน ชานนฺโต สุฏฺฐุ ชานาติ นาม, เอวเมว ภควา น เกวลํ ขนฺธมตฺตเมว ชานาติ, ขนฺธานํ ปจฺจยํปิ เตสํปิ ปจฺจยานํ ปจฺจยนฺติ เอวํ สพฺพปจฺจยปรมฺปรํ ชานาติ, โส ตํ พุทฺธพลํ ทีเปนฺโต อิทานิ ปจฺจยปรมฺปรํ ทสฺเสตุํ ๕- อิเม จ ภิกฺขเว จตฺตาโร อาหาราติอาทิมาห, ตํปิ วุตฺตตฺถเมว. อิติ โข ภิกฺขเว อวิชฺชาปจฺจยา สงฺขารา ฯเปฯ ทุกฺขกฺขนฺธสฺส สมุทโย โหตีติ เอตฺถ ปน ปฏิจฺจสมุปฺปาทกถา วิตฺถาเรตพฺพา ภเวยฺย, สา วิสุทฺธิมคฺเค วิตฺถาริตาว.
@๔ ฉ.ม. ตํ ๕ ม. นิทานปรมฺปรํ ทสฺเสนฺโต