๔. จูฬเวทลฺลสุตฺตวณฺณนา

[๔๖๐] เอวมฺเม สุตนฺติ จูฬเวทลฺลสุตฺตํ. ตตฺถ วิสาโข อุปาสโกติ วิสาโขติ เอวํนามโก อุปาสโก. เยน ธมฺมทินฺนาติ เยน ธมฺมทินฺนา นาม ภิกฺขุนี เตนุปสงฺกมิ. โก ปนายํ วิสาโข? กา ธมฺมทินฺนา? กสฺมา อุปสงฺกมีติ? วิสาโข นาม ธมฺมทินฺนาย คิหิกาเล ฆรสามิโก. โส ยทา ภควา สมฺมาสมฺโพธึ อภิสมฺพุชฺฌิตฺวา ปวตฺติตวรธมฺมจกฺโก ยสาทโย กุลปุตฺเต วิเนตฺวา ๑- อุรุเวลํ ปตฺวา ตตฺถ ชฏิลสหสฺสํ วิเนตฺวา ปุราณชฏิเลหิ ขีณาสวภิกฺขูหิ สทฺธึ ราชคหํ คนฺตฺวา พุทฺธทสฺสนตฺถํ ทฺวาทสนหุตาย ปริสาย สทฺธึ อาคตสฺส พิมฺพิสารมหาราชสฺส ธมฺมํ เทเสสิ. ตทา รญฺญา สทฺธึ อาคเตสุ ทฺวาทสนหุเตสุ เอกํ นหุตํ อุปาสกตฺตํ ปฏิเวเทสิ, เอกาทสนหุตานิ โสตาปตฺติผเล ปติฏฺฐหึสุ สทฺธึ รญฺญา พิมฺพิสาเรน. อยํ อุปาสโก เตสํ อญฺญตโร, เตหิ สทฺธึ ปฐมทสฺสเนเยว โสตาปตฺติผเล ปติฏฺฐาย, ปุน เอกทิวสํ ธมฺมํ สุตฺวา สกทาคามิผลํ ปตฺวา, ตโต อปรภาเคปิ เอกทิวสํ ธมฺมํ สุตฺวา อนาคามิผเล ปติฏฺฐิโต. โส อนาคามี หุตฺวา เคหํ อาคจฺฉนฺโต ยถา อญฺเญสุ ทิวเสสุ อิโต จิโต จ โอโลเกนฺโต สิตํ กุรุมาโน หสมาโน ๒- อาคจฺฉติ, เอวํ อนาคนฺตฺวา สนฺตินฺทฺริโย สนฺตมานโส หุตฺวา อคมาสิ.

ธมฺมทินฺนา ๓- สีหปญฺชรํ อุคฺฆาเฏตฺวา วีถึ โอโลกยมานา ตสฺส อาคมนการณํ ๔- ทิสฺวา "กึ นุ โข เอตนฺ"ติ จินฺเตตฺวา ตสฺส ปจฺจุคฺคมนํ กุรุมานา โสปานสีเส ฐตฺวา โอลมฺพนตฺถํ หตฺถํ ปสาเรสิ. อุปาสโก อตฺตโน หตฺถํ สมิญฺเชสิ. สา "ปาตราสโภชนกาเล ชานิสฺสามี"ติ จินฺเตสิ. อุปาสโก ปุพฺเพ ตาย สทฺธึ เอกโต ภุญฺชติ, ตํ ทิวสํ ปน ตํ อนวโลเกตฺวา ๕- โยคาวจรภิกฺขุ วิย เอกโกว ภุญฺชิ. สา "สยนกาเล ๖- ชานิสฺสามี"ติ. จินฺเตสิ. อุปาสโก ตํ ทิวสํ สิริคพฺภํ น ปาวิสิ, อญฺญํ คพฺภํ ปฏิชคฺคาเปตฺวา กปฺปิยมญฺจกํ ปญฺญาเปตฺวา นิปชฺชิ. อุปาสิกา "กึ นุ ขฺวสฺส พหิทฺธา ปตฺถนา อตฺถิ, อุทาหุ เกนจิเทว ปริเภทเกน ภิกนฺโน, อุทาหุ มยฺหเมว โกจิ โทโส อตฺถี"ติ พลวโทมนสฺสา หุตฺวา "เอกํ เทฺว ทิวเส วสิตกาเล สกฺกา ญาตุนฺ"ติ ตสฺส อุปฏฺฐานํ คนฺตฺวา วนฺทิตฺวา อฏฺฐาสิ.

อุปาสโก "กึ ธมฺมทินฺเน อกาเล อาคตาสี"ติ ปุจฺฉิ. อาม อยฺยปุตฺต อาคตามฺหิ, น ตฺวํ ยถา ปุราโณ, ๗- กึ นุ เต พหิทฺธา ปตฺถนา อตฺถีติ.