๓. มหาโคปาลสูตร
3. Mahāgopālakasuttavaṇṇanā
[346] Evamme sutanti mahāgopālakasuttaṃ. Tattha tisso kathā ekanālikā, caturassā, nisinnavattikāti. Tattha pāliṃ vatvā ekekapadassa atthakathanaṃ ekanālikā nāma. Apaṇḍitaṃ gopālakaṃ dassetvā, apaṇḍitaṃ bhikkhuṃ dassetvā, paṇḍitaṃ gopālakaṃ dassetvā, paṇḍitaṃ bhikkhuṃ dassetvāti taṃ catukkaṃ bandhitvā kathanaṃ caturassā nāma. Apaṇḍitaṃ gopālakaṃ dassetvā pariyosānagamanaṃ, apaṇḍitaṃ bhikkhuṃ dassetvā pariyosānagamanaṃ, paṇḍitaṃ gopālakaṃ dassetvā pariyosānagamanaṃ, paṇḍitaṃ bhikkhuṃ dassetvā pariyosānagamananti ayaṃ nisinnavattikā nāma. Ayaṃ idha sabbācariyānaṃ āciṇṇā.
Ekādasahi bhikkhave aṅgehīti ekādasahi aguṇakoṭṭhāsehi. Gogaṇanti gomaṇḍalaṃ. Pariharitunti pariggahetvā vicarituṃ. Phātiṃ kātunti vuḍḍhimāpādetuṃ idhāti imasmiṃ loke. Na rūpaññū hotītigaṇanato vā vaṇṇato vā rūpaṃ na jānāti. Gaṇanato na jānāti nāma attano gunnaṃ sataṃ vā sahassaṃ vāti saṅkhyaṃ na jānāti. So gāvīsu hatāsu vā palātāsu vā gogaṇaṃ gaṇetvā ajja ettakā na dissantīti dve tīṇi gāmantarāni vā aṭaviṃ vā vicaranto na pariyesati, aññesaṃ gāvīsu attano gogaṇaṃ paviṭṭhāsupi gogaṇaṃ gaṇetvā "imā ettakā gāvo na amhākan"ti yaṭṭhiyā pothetvā na nīharati, tassa naṭṭhā gāviyo naṭṭhāva honti, paragāviyo gahetvā vicarantaṃ gosāmikā disvā "ayaṃ ettakaṃ kālaṃ amhākaṃ dhenuṃ gaṇhātī"ti tajjetvā attano gāviyo gahetvā gacchanti. Tassa gogaṇopi parihāyati, pañcagorasaparibhogatopi paribāhiro hoti. Vaṇṇato na jānāti nāma "ettakā gāvo setā, ettakā rattā, ettakā kāḷā, ettakā kabalā, ettakā nīlā"ti na jānāti, so gāvīsu hatāsu vā palātāsu vā .pe. Pañcagorasaparibhogatopi paribāhiro hoti.