Pariññātantaṃ tathāgatassāti ettha pana etaṃ maññanāvatthu pariññātaṃ tathāgatassātipi attho veditabbo. Pariññātantaṃ nāma pariññātavāraṃ pariñātāvasānaṃ anavasesato pariññātanti vuttaṃ hoti. Buddhānañhi sāvakehi saddhiṃ kiñcāpi tena tena maggena kilesappahāne viseso natthi, pariññāya pana atthi. Sāvakā hi catunnaṃ dhātūnaṃ ekadesameva sammasitvā nibbānaṃ pāpuṇanti, buddhānaṃ pana anuppamāṇaṃpi saṅkhāragataṃ ñāṇena adiṭṭhamatulitaṃ atīritamasacchikataṃ natthi.

Tathāgatavāraaṭṭhamanayavaṇṇanā

[13] Yo cāyaṃ nibbānavāro nandi dukkhassa mūlanti ādivāro vutto paṭhavīvārādīsupi vitthāretabbo. Ayaṃ pariññātavāro vitthārentena ca pariññātantaṃ tathāgatassāti sabbapadehi yojetabbo puna nandi dukkhassa mūlanti ādi yojetabbaṃ. Desanā pana ettha vatthu sabbattha vuttameva hotīti saṅkhittā. Nandi dukkhassa mūlanti ādīsu ca nandīti purimā taṇhā. Dukkhanti pañcakkhandhā. Mūlanti ādi. Iti viditvāti taṃ purimabhavanandiṃ "imassa dukkhassa mūlan"ti evaṃ jānitvā. Bhavāti kammabhavato. Jātīti vipākakhandhā. Te hi yasmā jāyanti, tasmā "jātī"ti vuttā. Jātisīsena vā ayaṃ desanā. Evaṃpi "iti viditvā"ti iminā yojetabbaṃ. Ayañhi ettha attho "kammabhavato upapattibhavo hotīti evañca jānitvā"ti. Bhūtassāti sattassa. Jarāmaraṇanti jarāmaraṇañca. Evaṃ vuttaṃ hoti:- tena upapattibhavena bhūtassa sattassa khandhānaṃ jarāmaraṇaṃ hotīti evañca jānitvāti.

เล่มที่ ๑๒ มัชฌิมนิกาย มูลปัณณาสก์๑๑๑

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑. มูลปริยายสูตร”