Tā bhavanti niruddhāpi ca cattāpi paṭinissaṭṭhāpi. Khayāti vā catumaggakicca- sādhāraṇametaṃ. Tato paṭhamamaggena virāgā, dutiyena nirodhā, tatiyena cāgā, catutthena paṭinissaggāti yojetabbaṃ. Yāhi vā taṇhāhi paṭhaviṃ paṭhavito sañjāneyya, tāsaṃ khayā. Yāhi paṭhaviṃ maññeyya, tāsaṃ virāgā. Yāhi paṭhaviṃ maññeyya, tāsaṃ nirodhā. Yāhi paṭhavito maññeyya, tāsaṃ cāgā. Yāhi paṭhavī meti maññeyya, tāsaṃ paṭinissaggā. Yāhi vā paṭhaviṃ maññeyya, tāsaṃ khayā .pe. Yāhi paṭhaviṃ abhinandeyya, tāsaṃ paṭinissaggāti evamettha yojanā kātabbā, na kiñci virujjhati.

Anuttaranti uttaravirahitaṃ sabbaseṭṭhaṃ. Sammāsambodhinti sammā sāmañca bodhiṃ. Athavā pasaṭṭhaṃ sundarañca bodhiṃ. Bodhīti rukkhopi maggopi sabbaññutañāṇampi nibbānampi. "bodhirukkhamūle paṭhamābhisambuddho"ti ca "antarā ca bodhiṃ antarā ca gayan"ti ca āgataṭṭhānesu hi rukkho bodhīti vuccati. "catumaggesu ñāṇan"ti āgataṭṭhāne maggo. "pappoti bodhiṃ varabhūri medhaso"ti āgataṭṭhāne sabbaññutañāṇaṃ. "patvāna bodhiṃ amataṃ asaṅkhatan"ti āgataṭṭhāne nibbānaṃ. Idha pana bhagavato arahattamaggañāṇaṃ adhippetaṃ. Apare sabbaññutañāṇantipi vadanti.

Sāvakānaṃ arahattamaggo anuttarā bodhi hoti na hotīti. Na hoti. Kasmā? asabbaguṇadāyakattā. Tesañhi kassaci arahattamaggo arahattaphalameva Deti, kassaci tisso vijjā, kassaci cha abhiññā, kassaci catasso paṭisambhidā, kassaci sāvakapāramīñāṇaṃ. Paccekabuddhānampi paccekabodhiñāṇameva deti. Buddhānaṃ pana sabbaguṇasampattiṃ deti abhiseko viya rañño sabbalokissariyabhāvaṃ. Tasmā aññassa kassacipi anuttarā bodhi na hoti.

เล่มที่ ๑๒ มัชฌิมนิกาย มูลปัณณาสก์๑๑๔

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑. มูลปริยายสูตร”