Tattha manasikaraṇīye dhamme nappajānātīti āvajjitabbe samannāharitabbe dhamme nappajānāti. Amanasikaraṇīyeti tabbiparīte. Esa nayo sesesu padesu. Yasmā pana ime dhammā manasikaraṇīyā, ime amanasikāraṇīyāti dhammato niyamo natthi, ākārato pana atthi. Yenākārena manasikariyamānā akusaluppattipadaṭṭhānā honati, tenākārena na manasikātabbā. Yena kusaluppattipadaṭṭhānā honti, tenākārena manasikātabbā. Tasmā "yassa bhikkhave dhamme manasikaroto anuppanno vā kāmāsavo"ti ādimāha. Tattha yassāti ye assa assutavato puthujjanassa. Manasikarototi āvajjayato samannāharantassa. Anuppanno vā kāmāsavoti ettha samuccayattho vāsaddo na vikappattho. Tasmā yathā "yāvatā bhikkhave sattā apadā vā .pe. Tathāgato tesaṃ aggamakkhāyatī"ti vutte apadā ca dvipadā cāti attho, yathā ca "bhūtānaṃ vā sattānaṃ ṭhitiyā sambhavesīnaṃ vā anuggahāyā"ti vutte bhūtānañca sambhavesīnañcāti attho, yathā ca "aggito vā udakato vā mithubhedato vā"ti vutte aggito ca udakato ca mithubhedato cāti attho, evamidhāpi anuppanno ca kāmāsavo uppajjati, uppanno ca kāmāsavo pavaḍḍhatīti attho daṭṭhabbo. Evaṃ sesesu.

Ettha ca kāmāsavoti pañcakāmaguṇiko rāgo. Bhavāsavoti rūpārūpabhave chandarāgo jhānanikanti ca sassatucchedadiṭṭhisahagatā. Evaṃ diṭṭhāsavopi bhavāsaveeva samodhānaṃ gacchati. Avijjāsavoti catūsu saccesu aññāṇaṃ. Tattha kāmaguṇe assādato manasikaroto anuppanno ca kāmāsavo uppajjati, uppanno ca pavaḍḍhati. Mahaggatadhamme assādato manasikaroto anuppanno ca bhavāsavo uppajti, uppanno ca pavaḍḍhati. Tīsu bhūmīsu dhammesu catuvipallāsapadaṭṭhānabhāvena manasikaroto anuppanno ca avijjāsavo uppajjati, uppanno ca pavaḍḍhatīti veditabbo. Vuttanayapaccanīkato sukkapakkho vitthāretabbo.

เล่มที่ ๑๒ มัชฌิมนิกาย มูลปัณณาสก์๑๓๖

ที่มาและฉบับอื่นของ “๒. สัพพาสวสังวรสูตร”