Kiṃ vuttaṃ hoti, yā hi ayaṃ dhammasāmaggī yāya lokiyalokuttaramaggakkhaṇe uppajjamānāya līnuddhaccapatiṭṭhānāyūhanakāmasukhattakilamathānuyogaucchedasassatābhi- nivesādīnaṃ anekesaṃ upaddavānaṃ paṭipakkhabhūtāya satidhammavicayaviriyapītipassaddhisamādhi- upekkhāsaṅkhātāya dhammasāmaggiyā ariyasāvako bujjhatīti katvā "bodhī"ti vuccati. Bujjhatīti kilesasantānaniddāya uṭṭhahati cattāri vā ariyasaccāni paṭivijjhati nibbānameva vā sacchikarotīti vuttaṃ hoti. Yathāha "satta bojjhaṅge bhāvetvā anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddho"ti. Tassā dhammasāmaggīsaṅkhātāya bodhiyā aṅgotipi bojjhaṅgo jhānaṅgamaggaṅgādayo viya.
Yo cesa yathāvuttappakārāya etāya dhammasāmaggiyā bujjhatīti katvā ariyasāvako "bodhī"ti vuccati, tassa bodhissa aṅgotipi bojjhaṅgo senaṅgarathaṅgādayo viya. Tenāhu aṭṭhakathācariyā "bujjhanakassa puggalassa aṅgāti vā bojjhaṅgā"ti. Apica "bojjhaṅgā"ti kenaṭṭhena bojjhaṅgā. Bodhāya saṃvattantīti bojjhaṅgā, bujjhantīti bojjhaṅgā, anubujjhantīti bojjhaṅgā, paṭibujjhantīti
Bojjhaṅgā, sambujjhantīti bojjhaṅgā"ti ādinā paṭisambhidānayenāpi attho veditabbo. Pasaṭṭho sundaro vā bojjhaṅgoti sambojjhaṅgo. Evaṃ sati eva sambojjhaṅgo satisambojjhaṅgo. Taṃ satisambojjhaṅgaṃ. Evaṃ tāva ekassa ādipadassa atthato lakkhaṇādīhi ca vinicchayo viññātabbo.
Dutiyādīsu pana catusaccadhamme vicinātīti dhammavicayo. So pavicayalakkhaṇo obhāsanaraso asammohapaccupaṭṭhāno. Vīrabhāvato vidhinā iriyatabbato ca viriyaṃ. Taṃ paggahalakkhaṇaṃ upatthambharasaṃ anosīdanapaccupaṭṭhānaṃ pinayatīti piti sā pharaṇalakkhaṇā tuṭṭhilakkhaṇā vā kāyacittānaṃ piṇanarasā tesaṃyeva udagyapaccupaṭṭhānā. Kāyacittadarathapassambhanato passaddhi. Sā upasamalakkhaṇā kāyacittadarathanimmathanarasā kāyacittānaṃ apariphandanabhūtasītibhāvapaccupaṭṭhānā. Samādhānato samādhi. So avikkhepalakkhaṇo avisāralakkhaṇo vā cittacetasikānaṃ sampiṇḍanaraso cittaṭṭhitipaccupaṭṭhāno. Ajjhupekkhanato upekkhā. Sā paṭisaṅkhānalakkhaṇā samavāhitalakkhaṇā vā ūnādhikanivāraṇarasā pakkhapātupacchedanavasā vā majjhattabhāvapaccupaṭṭhānā. Sesaṃ vuttanayameva. Evaṃ sesapadānampi atthato lakkhaṇādīhi ca vinicchayo viññātabbo.