Āyasmato hi bhāgo yadidaṃ atthakkhānaṃ, amhākampana savanaṃ bhāgoti ayamettha adhippāyo, evaṃ saddalakkhaṇena sameti. Keci pana bhaṇanti "paṭibhātūti dissatū"ti. Apare "upaṭṭhātū"ti. Dhāressantīti uggahessanti pariyāpuṇissanti. Tato nesaṃ kathetukāmo thero tenahīti ādimāha. Tattha tenāti karaṇavacanaṃ. Hikāro nipāto. Yasmā sotukāmattha, yasmā ca mayhaṃ bhāraṃ ārocayittha, tasmā suṇāthāti vuttaṃ hoti. Tepi bhikkhū therassa vacanaṃ sampaṭicchiṃsu, tenāha "evamāvuso .pe. Paccassosun"ti.

Atha nesaṃ āmisadāyādaṃ garahantena bhagavatā "tumhepi tena ādissā bhaveyyāthā"ti ekenevākārena vuttamatthaṃ tīhi ākārehi dassento āyasmā sāriputto etadavoca "idhāvuso satthu pavivittassa viharato .pe. Ettāvatā kho āvuso satthu pavivittassa viharato sāvakā vivekaṃ nānusikkhantī"ti.

Ettāvatā yañca bhagavā āmisadāyādapaṭipadaṃ garahanto "tumhepi tena ādissā bhaveyyāthā"ti āha. Yañca attanā pucchaṃ pucchi "kittāvatā nu kho .pe. Nānusikkhantī"ti. Tassa vitthārato atto suvibhatto hoti. So ca kho bhagavato ādissabhāvaṃ anāmasitvāva. Bhagavatoyeva hi yuttaṃ sāvake anugaṇhantassa "ahampi tena ādisso bhavissāmī"ti vuttaṃ, na sāvakānaṃ. Esa nayo sukkapakkhepi, ayantāvettha anusandhikkamayojanā.

Ayampanettha vaṇṇanā. Idhāti imasmiṃ sāsane, satthu pavivittassāti satthuno tīhi vivekehi accantaṃ pavivittassa. Vivekaṃ nānusikkhantīti kāyavivekaṃ nānusikkhanti, na paripūrentīti vuttaṃ hoti. Yadi pana tividhaṃpi vivekaṃ sandhāya vadeyya, pucchāya aviseso siyā, byākaraṇapakkho hi ayaṃ. Tasmā iminā padena kāyavivekaṃ, "yesañca dhammānanan"ti ādinā cittavivekaṃ, "bāhullikā"ti ādinā upadhivivekañca dassesīti evamettha saṅkhepato attho veditabbo.

เล่มที่ ๑๒ มัชฌิมนิกาย มูลปัณณาสก์๑๘๖

ที่มาและฉบับอื่นของ “๓. ธรรมทายาทสูตร”