Ekamantanti bhāvanapuṃsakaniddeso "visamaṃ candimasuriyā parivattantī"ti ādīsu viya. Tasmā yathā nisinno ekamante nisinno hoti, tathā nisīdīti evamettha attho daṭṭhabbo. Bhummatthe vā etaṃ upayogavacanaṃ. Nisīdīti upāvisi. Paṇḍitā hi purisā garuṭṭhānīyaṃ upasaṅkamitvā āsanakusalatāya ekamantaṃ nisīdanti, ayañca nesaṃ aññataro, tasmā ekamantaṃ nisīdi.

Kathampana nisinano ekamantaṃ nisinno hotīti. Cha nisajjadose vajjetvā. Seyyathīdaṃ, atidūramaccāsannaṃ uparivātamunnatappadesaṃ atisammukhamatipacchāti. Atidūre nisinno hi sace kathetukāmo hoti, uccāsaddena kathetabbaṃ hoti. Accāsanne nisinno saṅghaṭṭanaṃ karoti. Uparivāte nisinno sarīragandhena bādhati. Unnatappadese nisinno agāravaṃ pakāseti. Sammukhā nisinno sace daṭṭhukāmo hoti, cakkhunā cakkhuṃ āhacca daṭṭhabbaṃ hoti. Atipacchā nisinno sace daṭṭhukāmo hoti, gīvaṃ pasāretvā daṭṭhabbaṃ hoti. Tasmā ayaṃpi ete cha nisajjadose vajjetvā nisīdi, tena vuttaṃ "ekamantaṃ nisīdī"ti.

Yemeti ye ime. Kulaputtāti duvidhā kulaputtā jātikulaputtā ācārakulaputtā ca. Tattha "tena kho pana samayena raṭṭhapālo nāma kulaputto tasmiṃyeva thullakoṭṭhite aggakulikassa putto hotī"ti evaṃ āgatā uccākulappasutā jātikulaputtā nāma. "ye te kulaputtā saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitā"ti evaṃ āgatā pana yattha katthaci kule pasutāpi ācārasampannā ācārakulaputtā nāma. Idha pana dvīhipi kāraṇehi kulaputtāyeva.

Saddhāti saddhāya. Agārasmāti agārato. Anagāriyanti pabbajjaṃ bhikkhubhāvañca. Pabbajjāpi hi natthettha agāriyanti anagāriyā, agārassa hitaṃ kasigorakkhādikammaṃ ettha natthīti attho. Bhikkhupi natthetassa agāranti anagāro,

เล่มที่ ๑๒ มัชฌิมนิกาย มูลปัณณาสก์๒๐๓

ที่มาและฉบับอื่นของ “๔. ภยเภรวสูตร”