Thero kira maggapaṭipanno aññataraṃ pāsādikaṃ araññaṃ disvā "idhevajja samaṇadhammaṃ katvā gamissāmī"ti maggā okkamma aññatarasmiṃ rukkhamūle saṅghāṭiṃ paññāpetvā pallaṅkaṃ ābhujitvā nisīdi. Rukkhadevatāya dārakā therassa sīlatejena sakabhāvena saṇṭhātuṃ asakkontā vissaramakaṃsu. Devatāpi sakalaṃ rukkhaṃ cālesi, thero acalova nisīdi. Sā devatā dhūmāyi pajjali, nevāsakkhi theraṃ cāletuṃ, tato upāsakavaṇṇenāgantvā vanditvā aṭṭhāsi. "ko eso"ti vuttā "ahaṃ bhante etasmiṃ rukkhe adhivatthā devatā"ti avoca. "tvaṃ ete vikāre akāsīti. Āma bhanteti. Kasmāti ca vuttā āha "tumhākameva bhante sīlatejena dārakā sakabhāvena saṇṭhātuṃ asakkontā vissaramakaṃsu, sāhaṃ tumhe palāpetuṃ evamakāsin"ti. Thero āha "atha kasmā idha bhante mā vasatha, mayhaṃ aphāsūti paṭikacceva nārocase, idāni pana mā kiñci avaca, ariyakoṭiyamahādatto amanussabhayena gatoti vacanato lajjāmi, tenāhaṃ idheva vasissaṃ, tvaṃ pana ajjekadivasaṃ yattha kattha katthaci vasāhī"ti. Evaṃ sīlādiguṇayutto bhayabheravasaho hoti. Tasmā īdisamattānaṃ icchantenāpi sīlādiguṇayutteneva bhavitabbanti dasseti.

Sattamavāre ābhicetasikānanti abhicetoti abhikkantaṃ visuddhacittaṃ vuccati, adhicittaṃ vā, abhicetasi jātāni ābhicetasikāni, abhiceto sannissitānīti vā ābhicetasikāni. Diṭṭhadhammasukhavihārānanti diṭṭhadhamme sukhavihārānaṃ. Diṭṭhadhammoti paccakkho attabhāvo vuccati, tattha sukhavihārabhūtānanti attho, rūpāvacarajjhānānametaṃ adhivacanaṃ. Tāni hi appetvā nisinnā jhāyino imasmiṃyeva attabhāve asaṅkiliṭṭhanekkhammasukhaṃ vindanti, tasmā "diṭṭhadhammasukhavihārino"ti vuccanti. Nikāmalābhīti nikāmena lābhī attano icchāvasena lābhī, icchiticchitakkhaṇe samāpajjituṃ samatthoti vuttaṃ hoti. Akicchalābhīti sukheneva paccanīkadhamme vikkhambhitvā samāpajjituṃ samatthoti vuttaṃ hoti. Akasiralābhīti akasirānaṃ lābhī, vipulānaṃ yathāparicchedeyeva vuṭṭhātuṃ samatthoti vuttaṃ hoti. Ekacco hi lābhīyeva hoti,

เล่มที่ ๑๒ มัชฌิมนิกาย มูลปัณณาสก์๒๘๘

ที่มาและฉบับอื่นของ “๖. อากังเขยยสูตร”