Yato khoti kālaparicchedavacanametaṃ, yasmiṃ kāleti vuttaṃ hoti. Akusalañca pajānātīti dasākusalakammapathasaṅkhātaṃ akusalañca pajānāti, nirodhārammaṇāya pajānanāya kiccavasena "idaṃ dukkhan"ti paṭivijjhanto akusalañca pajānāti. Akusalamūlañca pajānātīti tassa mūlapaccayabhūtaṃ akusalamūlañca pajānāti teneva pakārena "ayaṃ dukkhasamudayo"ti paṭivijjhanto. Esa nayo kusalañca kusalamūlañcāti etthāpi. Yathā cettha, evaṃ ito paresu sabbavāresu kiccavaseneva vatthupajānanā veditabbā. Ettāvatāpīti ettakena iminā akusalādipajānanenāpi. Sammādiṭṭhi hotīti vuttappakārāya lokuttarasammādiṭṭhiyā samannāgato hoti. Ujugatāssa .pe. Āgato imaṃ saddhammanti ettāvatā saṅkhittadesanā niṭṭhitā hoti. Desanāyeva cesā saṅkhittā, tesaṃ pana bhikkhūnaṃ vitthāravaseneva sammāmanasikārapaṭivedho veditabbo.
Dutiyavāre pana desanāpi vitthārena manasikārapaṭivedhopi vitthāreneva pavattoti veditabbo. Tattha "saṅkhittadesanāya dve heṭṭhimamaggā, vitthāradesanāya dve uparimamaggā kathitā"ti bhikkhū āhaṃsu. Vitthāradesanāvasāne "sabbaso rāgānusayaṃ pahānāyā"tiādivacanaṃ sampassamānā. Thero panāha "saṅkhittadesanāyapi cattāro maggā rāsito kathitā, vitthāradesanāyapī"ti. Yā cāyaṃ idha saṅkhittavitthāradesanā suvicāraṇā āvīkatā, sā sabbavāresu idha vuttanayeneva veditabbā. Apubbānuttānapadavaṇṇanāmattameva hi ito paraṃ karissāma.
Akusalakammapathavaṇṇanā