Vuttampi cetaṃ "ratto kho āvuso rāgena abhibhūto pariyādinnacitto pāṇaṃpi hanatī"tiādi. Dosamohānaṃ akusalamūlabhāvepi eseva nayo.

Kusalakammapathavaṇṇanā

pāṇātipātā veramaṇī kusalantiādīsu pāṇātipātādayo vuttatthāyeva. Veraṃ maṇatīti veramaṇī, veraṃ pajahatīti attho. Viramati vā etāya kāraṇabhūtāya veramhā puggaloti vikārassa vekāraṃ katvāpi veramaṇī. Ayaṃ tāvettha byañjanato vaṇṇanā. Atthato pana veramaṇīti kusalacittasampayuttā virati. Yā "pāṇātipātā viramantassa yā tasmiṃ samaye pāṇātipātā ārati viratī"ti evaṃ vuttā kusalacittasampayuttā virati, sā bhedato tividhā hoti sampattavirati samādānavirati samucchedaviratīti. Tattha asamādinnasikkhāpadānaṃ attano jātivayabāhusaccādīni paccavekkhitvā "ayuttaṃ amhākaṃ evarūpaṃ kātun"ti sampattavatthuṃ avītikkamantānaṃ uppajjamānā virati sampattaviratīti veditabbā sīhaladīpe cakkanaupāsakassa viya.

Tassa kira daharakāleyeva mātuyā rogo uppajji. Vejjena ca "allasasamaṃsaṃ laddhuṃ vaṭṭatī"ti vuttaṃ. Tato cakkanassa bhātā "gaccha tāta khettaṃ āhiṇḍāhī"ti cakkanaṃ pesesi. So tattha gato, tasmiṃ ca samaye eko saso taruṇasassaṃ khādituṃ āgato hoti. So taṃ disvā vegena dhāvanto valliyā baddho "kiri kirī"ti saddamakāsi. Cakkano tena saddena gantvā taṃ gahetvā cinatesi "mātu bhesajjaṃ karomī"ti. Puna cintesi "na me taṃ paṭirūpaṃ, yvāhaṃ mātujīvitakāraṇā paraṃ jīvitā voropeyyan"ti. Atha naṃ "gaccha araññe sasehi saddhiṃ tiṇodakaṃ paribhuñjā"ti muñci. Bhātarā ca "kiṃ tāta saso laddho"ti pucchito taṃ pavuttiṃ ācikkhi. Tato naṃ bhātā paribhāsi. So mātu santikaṃ gantvā "yatohaṃ jāto, nābhijānāmi sañcicca pāṇaṃ jīvitā voropetā"ti saccavacanaṃ aṭṭhāsi. Tāvadevassa mātā arogā ahosi.