@6 Sī., i. tena Bhagavati agāravā hutvā tato paṭṭhāya bhagavato upaṭṭhānampi dhammassavanampi abhiṇhaṃ na gacchanti. Bhagavā tesantaṃ cittavāraṃ ñatvā "abhabbā ime imaṃ mānakhīlaṃ anupahacca maggaṃ vā phalaṃ vā sacchikātun"ti tesaṃ sutapariyattiṃ nissāya uppannaṃ mānaṃ atthuppattiṃ katvā desanākusalo bhagavā mānabhañjanatthaṃ sabbadhammamūlapariyāyanti desanaṃ ārabhi.

Tattha sabbadhammamūlapariyāyanti sabbesaṃ dhammānaṃ mūlapariyāyaṃ. Sabbesanti anavasesānaṃ. Anavasesavācako hi ayaṃ sabbasaddo. So yena yena sambandhaṃ gacchati, tassa tassa anavasesataṃ dīpeti. Yathā "sabbaṃ rūpaṃ aniccaṃ sabbā vedanā aniccā sabbasakkāyapariyāpannesu dhammesū"ti. Dhammasaddo panāyaṃ pariyattisaccasamādhipaññāpakatisabhāvasuññatāpuññāpattiñeyyādīsu dissati. "idha bhikkhu dhammaṃ pariyāpuṇāti suttaṃ geyyan"ti ādīsu hi dhammasaddo pariyattiyaṃ dissati. "diṭṭhadhammo viditadhammo"ti ādīsu saccesu. "evaṃdhammā te bhagavanto"ti ādīsu samādhimhi.

"yassete caturo dhammā vānarinda yathā tava

saccaṃ dhammo dhiti cāgo diṭṭhaṃ so ativattatī"ti. Ādīsu paññāya.

เล่มที่ ๑๒ มัชฌิมนิกาย มูลปัณณาสก์๓๕

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑. มูลปริยายสูตร”