āpaṃ āpatoti etthāpi lakkhaṇasasambhārārammaṇasammativasena catubbidho āPo. Tesu "tattha katamā ajjhattikā āpodhātu, yaṃ ajjhattaṃ paccattaṃ āpo āpogataṃ sneho snehagataṃ bandhanattaṃ rūpassa ajjhattaṃ upādinnan"tiādīsu vutto lakkhaṇaāPo. "āpokasiṇaṃ uggaṇhanto apasmiṃ nimittaṃ gaṇhatī"ti ādīsu vutto sasambhāraāPo. Sesaṃ sabbaṃ paṭhaviyaṃ vuttasadisameva. Kevalaṃ yojanānayena pana "pittaṃ semhan"ti ādinā nayena vuttā dvādasabhedā ajjhattikā āpodhātu, "tattha katamā bāhirā āpodhātu, yaṃ bāhiraṃ āpo āpogataṃ sneho snehagataṃ bandhanattaṃ rūpassa bahiddhā anupādinnaṃ, seyyathīdaṃ? mūlaraso khandharaso tacaraso pattaraso pupphararo phalaraso khīraṃ dadhi sappi navanītaṃ telaṃ madhu phāṇitaṃ bhummāni vā udakāni antalikkhāni vā"ti evaṃ vuttā ca bāhirā āpodhātu veditabbā. So ca ajjhattārammaṇattike nimittaāPo.
Tejaṃ tejatoti imasmiṃ tejovārepi vuttanayeneva vitthāro veditabbo. Yojanānayena panettha "yena ca santappati, yena ca jīriyyati, yena ca pariḍayhati, yena ca asitapītakhāyitasāyitaṃ sammāpariṇāmaṃ gacchatī"ti evaṃ vuttā catuppabhedā ajjhattikā tejodhātu, "tattha katamā bāhirā tejodhātu? yaṃ bāhiraṃ tejo tejogataṃ usmā usmāgataṃ usumaṃ usumagataṃ bahiddhā anupādinnaṃ. Seyyathīdaṃ? kaṭṭhaggi sakalikaggi palālaggi tiṇaggi gomayaggi thūsaggi saṅkāraggi indaggi aggisantāpo suriyasantāpo kaṭṭhasannicayasantāpo tiṇasannicayasantāpo dhaññasannicayasantāpo bhaṇḍasannicayasantāpo"ti evaṃ vuttā ca bāhirā tejodhātu veditabbā.
Vāyaṃ vāyatoti imassa vāyavārassāpi yojanānaye pana "uddhaṅgamā vātā, adhogamā vātā, kucchisayā vātā, koṭṭhāsayā vātā, aṅgamaṅgānusārino vātā, satthakā vātā, khurakā vātā, uppalakā vātā, assāso passāso"ti evaṃ vuttā ajjhattikā vāyodhātu, "tattha katamā bāhirā vāyodhātu? yaṃ bāhiraṃ vāyo vāyogataṃ thambhitattaṃ rūpassa bahiddhā anupādinnaṃ, seyyathīdaṃ? puratthimā vātā, pacchimā vātā, uttarā vātā, dakkhiṇā vātā, sarajā vātā, arajā vātā, sītā vātā, uṇhā vātā, parittā vātā, adhimattā vātā, kāḷavātā, verambhavātā, pakkhavātā, supaṇṇāvātā, tālavaṇṭavātā, vidhūpanavātā"ti evaṃ vuttā ca bāhirā vāyodhātu veditabbā. Sesaṃ vuttanayameva. Ettāvatā ca yvāyaṃ:-