@4-4 cha.Ma. camarapasadagavayarohitamigādige magagaṇe 5 cha.Ma.....jalapavāhañca Nerañjaraṃ ca passati. Tassa evaṃ hoti "sobhanā vatime migajātā pakkhigaṇā pallalāni vanarājiyo nadī nerañjarā"ti. So taṃpi evaṃ parittakaṃ vitakkaṃ gahetvā kāmavitakkaṃ akāsi, tenāha "uppajjati kāmavitakko"ti.

Attabyābādhāyapīti attadukkhāyapi. Eseva nayo sabbattha. Kiṃ pana mahāsattassa ubhayadukkhāya saṃvattanikavitakko nāma atthīti. Natthi. Apariññāya ṭhitassa pana vitakko yāva ubhayabyādhāya saṃvattatīti evaṃ tāni tīṇi nāmāni labhati, tasmā evamāha. Paññānirodhikoti anuppannāya lokiyalokuttarāya paññāya uppajjituṃ na deti, lokiyapaññaṃ pana aṭṭhasamāpattipañcābhiññāvasena uppannaṃpi samucchinditvā khipatīti paññānirodhiko. Vighātapakkhikoti dukkhakoṭṭhāsiko. Asaṅkhataṃ nibbānaṃ nāma, taṃ paccakkhaṃ kātuṃ na detīti anibbānasaṃvattaniko. Abbhatthaṃ gacchatīti khayaṃ natthibhāvaṃ gacchati. Udakabubḷako viya nirujjhati. Pajahamevāti chaḍḍitameva. Vinodamevāti vinīharitameva. Byantameva naṃ akāsinti vigatantaṃ nissesaṃ parivaṭmaṃ paṭicchannameva naṃ akāsiṃ.

[208] Byāpādavitakkoti na bodhisattassa parūpaghātappaṭisaṃyutto nāma vitakko citte uppajjati, athassa ativassaaccuṇhaatisītādīni pana paṭicca cittapariṇāmabhāvo hoti, taṃ sandhāya "byāpādavitakko"ti āha. Vihiṃsāvitakkoti na mahāsattassa paresaṃ dukkhuppādapaṭisaṃyutto vitakko uppajjati, citte pana uddhatākāro anekaggatākāro hoti, taṃ gahetvā vihiṃsāvitakkaṃ akāsi. Paṇṇasālādvāre nisinno hi sīhabyagghādike vāḷamige sūkarādayo khuddakamige vihiṃsante passati, atha bodhisatto imasmiṃpi nāma akutobhaye araññe imesaṃ tiracchānagatānaṃ paccatthikā uppajjanti, balavanto dubbale khādanti, dubbalakhādakā vattantīti kāruññaṃ uppādeti. Aññepi viḷārādayo kukkuṭamūsikādīni khādente passati, gāmaṃ piṇḍāya paviṭṭho manusse rājakammikehi upaddute

เล่มที่ ๑๒ มัชฌิมนิกาย มูลปัณณาสก์๖๔๒

ที่มาและฉบับอื่นของ “๙. เทวธาวิตักกสูตร”