@11 cha.Ma. aññavihitakena 12 cha.Ma. nimīleyya Cittamhi vitakke uppanne aññavihitakena bhavitabbaṃ, evamassa so vitakko pahīyati, tasmiṃ pahīne puna kammaṭṭhānaṃ gahetvā nisīditabbaṃ.

Sace na pahīyati, uggaṇhato dhammakathāpāṭho hoti, so mahāsaddena sajjhāyitabbo. Evaṃpi ce aññavihitakassa sato so na pahīyati. Thavikāya muṭṭhipotthako hoti, yattha ca buddhavaṇṇāpi dhammavaṇṇāpi likhitā honti, taṃ nīharitvā cittena aññavihitakena bhavitabbaṃ. Evaṃpi ce na pahīyati, thavikato araṇīsahitāni nīharitvā "ayaṃ uttarāraṇī ayaṃ adharāraṇī"ti āvajjantena aññavihitakena bhavitabbaṃ. Evaṃpi ce na pahīyati, sipāṭikaṃ nīharitvā "idaṃ ārakaṇḍakaṃ nāma, ayaṃ pipphalako nāma, idaṃ nakhacchedanaṃ nāma, ayaṃ sūci nāmā"ti parikkhāraṃ samannānentena aññavihitakena bhavitabbaṃ. Evaṃpi ce na pahīyati, sūciṃ gahetvā cīvare jiṇṇaṭṭhānaṃ sibbantena aññavihitakena bhavitabbaṃ. Evaṃ yāva na pahīyati, tāva taṃ taṃ kusalakammaṃ karontena aññavihitakena bhavitabbaṃ. Pahīne pana mūlakammaṭṭhānaṃ gahetvā nisīditabbaṃ, navakammaṃ pana na paṭṭhapetabbaṃ. Kasmā? vitakke apacchinne kammaṭṭhānamanasikārassa okāso na hoti.

Porāṇakapaṇḍitā pana navakammaṃ katvāpi vitakkaṃ pacchindiṃsu. Tatridaṃ vatthu:-

tissasāmaṇerassa kira upajjhāyo tissamahāvihāre vasati. Tissasāmaṇero "bhante ukkaṇṭhitomhī"ti āha. Atha naṃ thero "imasmiṃ vihāre nhānaudakaṃ dullabhaṃ, maṃ gahetvā cittalatāpabbataṃ gacchāhī"ti āha. So tathā akāsi. Tattha naṃ thero āha "ayaṃ vihāro accantasaṃghiko, ekaṃ puggalikaṭṭhānaṃ karohī"ti. So sādhu bhanteti ādito paṭṭhāya saṃyuttanikāyaṃ pabbhārasodhanaṃ tejodhātukasiṇaparikammanti tīṇipi ekato ārabhitvā kammaṭṭhānaṃ appanaṃ pāpeti, saṃyuttanikāyaṃ pariyosāpesi, leṇakammaṃ paṭṭhapesi, sabbaṃ katavā upajjhāyassa saññaṃ adāsi. Upajjhāyo "dukkhena te sāmaṇera kataṃ, ajja tāva tvaṃyeva vasāhī"ti āha. So taṃ rattiṃ leṇe vasanto utusappāyaṃ labhitvā vipassanaṃ

เล่มที่ ๑๒ มัชฌิมนิกาย มูลปัณณาสก์๖๕๙

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑๐. วิตักกสัณฐานสูตร”