@5 dī.Sī. 9/168/54 makkhaligosālavāda
Bhūtato maññatīti ettha pana saupakaraṇassa attano vā parassa vā yato kutoci bhūtato uppattiṃ maññamāno bhūtato maññatīti veditabbo, ayamassa diṭṭhimaññanā. Tasmiṃyeva panassa diṭṭhimaññanāya maññite vatthusmiṃ sinehaṃ mānañca uppādayato taṇhāmānamaññanāpi veditabbā. Bhūte meti maññatīti ettha pana ekā taṇhāmaññanāva labbhati. Sā cāyaṃ "mama puttā mama dhītā mama ajeḷakā kukkuṭasūkarā hatthigavāssavaḷavā"ti evamādinā nayena mamāyato pavattatīti veditabbā. Bhūte abhinandatīti etaṃ vuttanayameva. Apariññātaṃ tassāti ettha pana ye saṅkhāre upādāya bhūtānaṃ paññatti, tesaṃ apariññātattā bhūtā apariññātā hontīti veditabbā. Yojanā pana vuttanayeneva kātabbā.
Evaṃ saṅkhepato saṅkhāravasena ca sattavasena ca maññanāvatthuṃ dassetvā idāni bhūmivisesādinā bhedena vitthāratopi taṃ dassento deve devatoti ādimāha. Tattha dibbanti pañcahi kāmaguṇehi attano vā iddhiyāti devā, kīḷanti jotanti cāti attho. Te tividhā sammatidevā upapattidevā visuddhidevāti. Sammatidevā nāma rājāno deviyo kumāRā. Upapattidevā nāma cātummahārājike deve upādāya tatuttaridevā. Visuddhidevā nāma arahanto khīṇāsavā, idha pana upapattidevā daṭṭhabbā no ca kho avisesena. Parinimmitavasavattidevaloke māraṃ saparisaṃ ṭhapetvā sesā cha kāmāvacarā idha devāti adhippetā. Tattha sabbā atthavaṇṇanā bhūtavāre vuttanayeneva veditabbā.
Pajāpatinti ettha pana māro pajāpatīti veditabbo. Keci pana "tesaṃ tesaṃ devānaṃ adhipatīnaṃ mahārājādīnaṃ etaṃ adhivacananti vadanti. Taṃ devagahaṇeneva tesaṃ gahitattā ayuttanti mahāaṭṭhakathāyaṃ paṭikkhittaṃ, māroyeva pana sattasaṅkhātāya pajāya adhipatibhāvena idha pajāpatīti adhippeto. So kuhiṃ vasatīti? paranimmitavasavattidevaloke. Tatra hi vasavattirājā rajjaṃ kāreti. Māro ekasmiṃ padese attano parisāya issariyaṃ vattento rajjapaccante dāmarikarājaputto viya vasatīti vadanti. Māragahaṇeneva cettha māraparisāyapi gahaṇaṃ veditabbaṃ. Yojanānaye cettha pajāpatiṃ vaṇṇavantaṃ dīghāyukaṃ sukhabahulaṃ disvā vā sutvā vā Rajjato taṇhāmaññanāya maññati. "aho vatāhaṃ pajāpatino sahabyataṃ upapajjeyyan"ti ādinā vā pana nayena appaṭiladdhassa paṭilābhāya cittaṃ paṇidahantopi pajāpatiṃ taṇhāmaññanāya maññati. Pajāpatibhāvaṃ pana patto samāno ahamasmi pajānaṃ issaro adhipatīti mānaṃ janento pajāpatiṃ mānamaññanāya maññati. "pajāpati nicco dhuvo"ti vā "ucchijjissati vinassissatī"ti vā avaso abalo aviriyo niyatisaṅgatibhāvapariṇato chasvevābhijātīsu sukhadukkhaṃ paṭisaṃvetīti vā maññamāno pana pajāpatiṃ diṭṭhimaññanāya maññatīti veditabbo.