Pajāpatisminti ettha panekā diṭṭhimaññanāva yujjati. Tassā evaṃ pavatti veditabbā. Idhekacco "pajāpatismiṃ ye dhammā saṃvijjanti, sabbe te niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammā"ti maññati. Athavā pajāpatismiṃ natthi pāpaṃ, na tasmiṃ pāpakāni kammāni upalabbhantī"ti maññati.

Pajāpatitoti ettha tissopi maññanā labbhanti. Kathaṃ? idhekacco Saupakaraṇassa attano vā parassa vā pajāpatito uppattiṃ vā niggamanaṃ vā maññati, ayamassa diṭṭhimaññanā. Tasmiṃyeva panassa diṭṭhimaññanāya maññite vatthusmiṃ sinehaṃ mānaṃ ca uppādayato taṇhāmānamaññanāpi veditabbā. Pajāpatiṃ meti pana ekā taṇhāmaññanāva labbhati. Sā cāyaṃ "pajāpati mama satthā mama sāmī"tiādinā nayena mamāyato pavattatīti veditabbā. Sesaṃ vuttanayameva.

Brahmaṃ brahmatoti ettha brūhito tehi tehi guṇavisesehīti brahmā. Apica brahmāti mahābrahmāpi vuccati, tathāgatopi brāhmaṇopi mātāpitaropi seṭṭhampi. "sahasso brahmā dvisahasso brahmā"ti ādīsu hi mahābrahmāti brahmāti vuccati. "brahmāti kho bhikkhave tathāgatassevetaṃ adhivacanan"ti ettha tathāgato.

เล่มที่ ๑๒ มัชฌิมนิกาย มูลปัณณาสก์๗๑

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑. มูลปริยายสูตร”