Cārikādivaṇṇanā

[254] Yathābhirantanti yathāajjhāsayaṃ viharitvā. Buddhānaṃ hi ekasmiṃ ṭhāne vasantānaṃ chāyūdakādivipattiṃ vā aphāsukasenāsanaṃ vā manussānaṃ assaddhādibhāvaṃ vā āgamma anabhirati nāma natthi, tesaṃ sampattiyā "idha phāsukaṃ viharāmā"ti abhiramitvā ciravihāropi natthi. Yattha pana tathāgate viharante sattā saraṇesu vā patiṭṭhahanti, sīlāni vā samādiyanti, pabbajanti vā, tato sotāpattimaggādīnaṃ vā pana tesaṃ upanissayo hoti, tattha buddhā satte tāsu sampattīsu patiṭṭhāpanaajjhāsayena vasanti, tāsaṃ abhāve pakkamanti. Tena vuttaṃ "yathāajjhāsayaṃ viharitvā"ti. Cārikañcaramānoti addhānamaggaṃ gacchanto. Cārikā ca nāmesā bhagavato duvidhā hoti turitacārikā ca, aturitacārikā ca.

Tattha dūrepi bodhaneyyapuggalaṃ disvā tassa bodhanatthāya sahasā gananaṃ turitacārikā nāma. Sā mahākassapapaccuggamanādīsu daṭṭhabbā. Bhagavā hi mahākassapaṃ paccuggacchanto muhuttena tigāvutaṃ maggaṃ agamāsi, āḷavakassatthāya tiṃsayojanaṃ, tathā aṅgulimālassa. Pukkusātissa pana pañcacattāḷīsayojanaṃ, mahākappinassa vīsayojanasatāni, khadiravaniyassatthāya sattayojanasatāni agamāsi, dhammasenāpatino saddhivihārikassa vanavāsitissasāmaṇerassa titāvutādhikaṃ vīsayojanasataṃ.

Ekadivasaṃ kira thero "tissasāmaṇerassa santikaṃ bhante gacchāmī"ti āha. Bhagavā "ahaṃpi gamissāmī"ti vatvā āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi "ānanda vīsatisahassānaṃ chaḷabhiññānaṃ ārocehi `bhagavā vanavāsītissasāmaṇerassa santikaṃ gamissatī"ti. Tato dutiyadivase vīsatisahassakhīṇāsavaparivuto ākāse uppatitvā vīsayojanasatamatthake tassa gocaragāmadvāre otaritvā cīvaraṃ pārupi. Kammantaṃ