Ākāsānañcāyatanavārādivaṇṇanā

[4] Evaṃ bhagavā paṭipāṭiyā devalokaṃ dassentopi abhibhūvacanena asaññibhavaṃ dassetvā idāni yasmā ayaṃ vaṭṭakathā, suddhāvāsā ca vivaṭṭapakkhe ṭhitā, anāgāmikhīṇāsavā eva hi devā. Yasmā vā katipayakappasahassāyukā te devā. Buddhuppādakāleyeva honti. Buddhā pana asaṅkheyyepi kappe na uppajjanti, tadā suññā sā bhūmi hoti. Rañño khandhāvāraṭṭhānaṃ viya buddhānaṃ suddhāvāsabhavo. Teneva ca kāraṇena viñañāṇaṭṭhitivasenapi sattāvāsavasenapi na gahitā, sabbakālikā pana imā maññanā. Tasmā tāsaṃ sadā vijjamānaṃ bhūmiṃ dassento suddhāvāse atikkamitvā ākāsānañcāyatananti ādimāha. Tattha ākāsānañcāyatananti tambhūmikā cattāro kusalavipākakiriyā khandhā. Te ca tatrūpapannāyeva daṭṭhabbā bhavaparicchedakathā ayanti katvā. Esa nayo viññāṇañcāyatanādīsu. Atthayojanā pana catūsupi etesu vāresu abhibhūvāre vuttanayeneva veditabbā. Mānamaññanā cettha pajāpativāre vuttanayenāpi yujjati.

Diṭṭhsutavārādivaṇṇanā

[5] Evaṃ bhūmivisesādinā bhedeneva vitthāratopi maññanāvatthuṃ dassetvā idāni sabbaṃ maññanāvatthubhūtaṃ sakkāyapariyāpannaṃ tebhūmikadhammabhedaṃ diṭṭhādīhi catūhi saṅgaṇhitvā dassento diṭṭhaṃ diṭṭhatoti ādimāha.

เล่มที่ ๑๒ มัชฌิมนิกาย มูลปัณณาสก์๗๕

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑. มูลปริยายสูตร”