Tattha diṭṭhanti maṃsacakkhunāpi diṭṭhaṃ. Dibbacakkhunāpi diṭṭhaṃ. Rūpāyatanassetaṃ adhivacanaṃ. Tattha diṭṭhaṃ maññatīti tīhi maññanāhi maññati. Kathaṃ? rūpāyatanaṃ subhasaññāya sukhasaññāya ca passanto tattha chandarāgaṃ janeti, taṃ assādeti abhinandati. Vuttampi cetaṃ bhagavatā "itthīrūpe bhikkhave sattā rattā giddhā gadhitā mucchitā ajjhopannā, te dīgharattaṃ socanti itthīrūpavasānugā"ti. Evaṃ diṭṭhaṃ taṇhāmaññanāya maññati. "iti me rūpaṃ siyā anāgatamaddhānanti vā panettha nandiṃ samannāneti, rūpasampadaṃ vā ākaṅkhamāno dānaṃ detī"ti vitthāro. Evaṃpi diṭṭhaṃ taṇhāmaññanāya maññati. Attano pana parassa ca rūpasampattivipattiṃ nissāya mānaṃ janeti. "imināhaṃ seyyosmī"ti vā "sadisosmī"ti vā "hīnosmī"ti vā evaṃ diṭṭhaṃ mānamaññanāya maññati. Rūpāyatanaṃ pana niccaṃ dhuvaṃ sassatanti maññati, attā attaniyanti maññati, maṅgale amaṅgalanti mañañti, evaṃ diṭṭhaṃ diṭṭhimaññanāya maññati. Evaṃ diṭṭhaṃ tīhi maññanāhi maññati. Kathaṃ diṭṭhasmiṃ maññati? rūpasmiṃ attānaṃ samanupassananayena maññanto diṭṭhasmiṃ maññati. Yathā vā thane thaññaṃ. Evaṃ rūpasmiṃ rāgādayoti maññantopi diṭṭhasmiṃ maññati. Ayamassa diṭṭhimaññanā. Tasmiṃyeva panassa diṭṭhimaññanāya maññite vatthusmiṃ sinehaṃ mānañca uppādayato taṇhāmānamaññanāpi veditabbā. Evaṃ diṭṭhasmiṃ maññati. Sesaṃ paṭhavīvāre vuttanayeneva veditabbaṃ.

Sutanti maṃsasotenapi sutaṃ, dibbasotenapi sutaṃ, saddāyatanassetaṃ adhivacanaṃ.

Mutanti mutvā munitvā ca gahitaṃ, āhacca upagantvāti attho. Indriyānaṃ ārammaṇānañca aññamaññasaṃsilese viññātanti vuttaṃ hoti. Gandharasaphoṭṭhabbāyatanānaṃ etaṃ adhivacanaṃ.

เล่มที่ ๑๒ มัชฌิมนิกาย มูลปัณณาสก์๗๖

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑. มูลปริยายสูตร”