@sabrahmacārīnanti 5 cha.Ma. upasaṅkamma 6 cha.Ma. pañcasamugganīharaṇaṃ

@7 cha.Ma. pañcakaraṇḍanīharaṇaṃ

[302] Cattāro karaṇḍe ṭhapetvā ekaṃ vivaritvā pidhānaṃ passe ṭhapetvā hatthūpagapādūpagādipilandhanadānaṃ viya tīṇi mahābhūtāni upādārūpañca ṭhapetvā ekaṃ paṭhavīdhātuṃ vibhajantassa bāhirantāva pidhānaṃ viya ṭhapetvā ajjhattikāya paṭhavīdhātuyā nānāsabhāvato vīsatiyā ākārehi dassanatthaṃ "katamā cāvuso ajjhattikā paṭhavīdhātū"tiādivacanaṃ.

Tassa pana rājaputtassa tehi catūhi karaṇḍehi catūhi samuggehi tīhi ca peḷāhi pacchā anupubbena nīharitvā pilandhanadānaṃ viya therassāpi itaresañca tiṇṇaṃ mahābhūtānaṃ upādārūpānañca catunnaṃ arūpakkhandhānañca tiṇṇaṃ ariyasaccānañca pacchā anupubbena bhājetvā dassanaṃ veditabbaṃ. Yampanetaṃ "katamā cāvuso ajjhattikā paṭhavīdhātū"tiādi vuttaṃ. Tattha ajjhattaṃ paccattanti ubhayampetaṃ niyakādhivacanameva. Kakkhalanti thaddhaṃ. Kharigatanti pharusaṃ. Upādinnanti na kammasamuṭṭhānameva, avisesena pana sarīraṭṭhakassetaṃ adhivacanaṃ. Sarīraṭṭhakañhi upādinnaṃ vā hotu, anupādinnaṃ vā, ādinnagahitaparāmaṭṭhavasena sabbaṃ upādinnameva nāma. Seyyathīdaṃ? kesā lomā .pe. Udariyaṃ karīsanti idaṃ dhātukammaṭṭhānikassa kulaputtassa ajjhattikapaṭhavīdhātuvasena tāva kammaṭṭhānaṃ vibhattaṃ. Ettha pana manasikāraṃ ārabhitvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ gahetukāmena yaṃ kattabbaṃ, taṃ sabbaṃ visuddhimagge vitthāritameva. Matthaluṅgaṃ pana na idha pāliṃ āruḷhaṃ, tampi āharitvā visuddhimagge vuttanayeneva vaṇṇasaṇṭhānādivasena vavatthapetvā "ayampi acetanā abyākatā suññā thaddhā paṭhavīdhātuevā"ti manasikātabbaṃ. Yaṃ vā panaññampīti idaṃ itaresu tīsu koṭṭhāsesu anugatāya paṭhavīdhātuyā gahaṇatthaṃ vuttaṃ. Yā ceva kho pana ajjhattikā paṭhavīdhātūti yā ca ayaṃ vuttappakārā ajjhattikā paṭhavīdhātu. Yā ca bāhirāti yā ca vibhaṅge "ayo lohaṃ tipu sīsan"tiādinā nayena āgatā bāhirā paṭhavīdhātu.

เล่มที่ ๑๒ มัชฌิมนิกาย มูลปัณณาสก์๘๓๒

ที่มาและฉบับอื่นของ “๘. มหาหัตถิปโทปมสูตร”