[360] Dummukhoti na virūpamukho, abhirūpo hi so pāsādiko. Nāmaṃ panassa evanti. Abhabbo taṃ pokkharaṇiṃ puna otaritunti sabbesaṃ aḷānaṃ bhaggattā pacchinnagamano otarituṃ abhabbo, tattheva kākakulalādīnaṃ bhattaṃ hotīti dasseti. Visūkāyikānīti diṭṭhivisūkāni. Visevitānīti diṭṭhisañcaritāni. Vipphanditānīti diṭṭhivipphanditāni. Yadidaṃ vādādhippāyoti ettha yadidanti nipātamattaṃ, vādādhippāyo hutvā vādaṃ āropessāmīti ajjhāsayeneva upasaṅkamituṃ abhabbo, dhammassavanāya pana upasaṅkameyyāti dasseti. Dummukhaṃ licchaviputtaṃ etadavocāti kasmā avoca? dummukhassa kirassa upamāharaṇakāle sesalicchavikumārāpi cintesuṃ "iminā nigaṇṭhena amhākaṃ sippuggahaṇaṭṭhāne ciraṃ avamāno kato, ayandāni amittassa piṭṭhiṃ passituṃ kālo. Mayaṃpi ekekaṃ upamaṃ āharitvā pāṇippahārena patitaṃ muggarena pothento viya tathā naṃ karissāma, yathā na puna parisamajjhe sīsaṃ ukkhipituṃ sakkhissatī"ti, te opammāni karitvā dummukhassa kathāpariyosānaṃ āgamayamānā nisīdiṃsu. Saccako tesaṃ adhippāyaṃ ñatvā ime sabbeva gīvaṃ ukkhipitvā oṭṭhehi calamānehi ṭhitā, sace paccekā upamā harituṃ labhissanti, puna mayā parisamajjhe sīsaṃ ukkhipituṃ na sakkā bhavissati, handāhaṃ dummukhaṃ apasādetvā yathā aññassa okāso na hoti, evaṃ kathāvāraṃ pacchinditvā samaṇaṃ gotamaṃ pañhaṃ pucchissāmīti tasmā etadavoca. Tattha āgamehīti tiṭṭha, mā puna bhaṇāhīti attho.
[361] Tiṭṭhatesā bho gotamāti bho gotama esā amhākaṃ ceva aññesañca puthusamaṇabrāhmaṇānaṃ vācā tiṭṭhatu. Vilāpaṃ vilapitaṃ maññeti etaṃ hi vacanaṃ
Athavā tiṭṭhatesāti ettha kathāti āharitvā vattabbā. Vācāvilāpaṃ vilapitaṃ maññeti ettha pana idaṃ vācānicchāraṇaṃ vilapitamattaṃ maññe hotīti attho.
Idāni pañhaṃ pucchanto kittāvatātiādimāha. Tattha vesārajjappattoti ñāṇappatto. Aparappaccayoti aparappattiyo. Athassa bhagavā pañhaṃ vissajjento idha aggivessanātiādimāha, taṃ uttānatthameva. Yasmā pana tattha passatīti vuttattā sekkhabhūmi dassitā. Tasmā uttariṃ sekkhabhūmiṃ pucchanto dutiyaṃ pañhaṃ pucchi, taṃpissa bhagavā byākāsi. Tattha dassanānuttariyenātiādīsu dassanānuttariyanati lokiyalokuttarā paññā. Paṭipadānuttariyanti lokiyalokuttarā paṭipadā. Vimuttānuttariyanti lokiyalokuttarā vimutti. Suddhalokuttarameva vā gahetvā dassanānuttariyanti arahattamaggasammādiṭṭhi. Paṭipadānuttariyanti sesamaggaṅgāni. Vimuttānuttariyanti maggaphalavimutti. Khīṇāsavassa vā nibbānadassanaṃ dassanānuttariyaṃ nāma. Aṭṭhamaggaṅgāni paṭipadānuttariyaṃ. Aggaphalaṃ vimuttānuttariyanti veditabbaṃ. Buddho so bhagavāti so bhagavā sayaṃpi cattāri saccāni buddho. Bodhāyāti paresaṃpi catusaccabodhāya dhammaṃ deseti. Dantotiādīsu dantoti nibbisevano. Damathāyāti nibbisevanatthāya. Santoti sabbakilesavūpasamena santo. Samathāyāti kilesavūpasamāya. Tiṇṇoti caturoghatiṇṇo. Taraṇāyāti caturoghataraṇāya. Parinibbutoti kilesaparinibbānena parinibbuto. Parinibbānāyāti kilesaparinibbānatthāya.