Yaṃ taṃ sukhanti yaṃ taṃ ānāpānasatipaṭhamajjhānasukhaṃ.

[382] Paccupaṭṭhitā hontīti paṇṇasālapariveṇasammajjanādivattakaraṇena upaṭṭhitā honti. Bāhullikoti paccayabāhulliko. Āvatto bāhullāyāti rasagiddho hutvā paṇītapiṇḍapātādīnaṃ atthāya āvatto. Nibbijja pakkamiṃsūti ukkaṇṭhitvā dhammaniyāmeneva pakkantā bodhisattassa sambodhippattakāle kāyavivekassa okāsadānatthaṃ dhammatāya gatā, gacchantā ca aññattha agantvā bārāṇasimeva agamaṃsu. Bodhisatto tesu gatesu aḍḍhamāsaṃ kāyavivekaṃ labhitvā bodhimaṇḍale aparājitapallaṅkena nisīditvā sabbaññutañāṇaṃ paṭivijjhi.

[383] Vivicceva kāmehītiādi bhayabherave vuttanayeneva veditabbaṃ.

[387] Abhijānāmi kho panāhanti ayaṃ pāṭiyekko anusandhi. Nigaṇṭho kira cintesi "ahaṃ samaṇaṃ gotamaṃ ekaṃ pañhaṃ pucchiṃ, samaṇo gotamo `aparāpi maṃ aggivessana aparāpi maṃ aggivessanā'ti pariyosānaṃ adassento kathetiyeva, kupito nu kho"ti. Atha bhagavā aggivessana tathāgate anekasatāya parisāya dhammaṃ desente kupito samaṇo gotamoti ekopi vattā natthi, paresaṃ bodhanatthāya paṭivijjhanatthāya ca tathāgato dhammaṃ desetīti dassento imaṃ dhammadesanaṃ ārabhi. Tattha ārabbhāti sandhāya. Yāvadevāti payojanavidhi paricchedaniyamanaṃ. Idaṃ vuttaṃ hoti:- paresaṃ viññāpanameva tathāgatassa dhammadesanāya payojanaṃ, tasmā na ekasseva deseti, yattakā viññātāro atthi, sabbesaṃ desetīti. Tasmiṃyeva purimasminti iminā kiṃ dassetīti? saccako kira cintesi "samaṇo gotamo abhirūpo pāsādiko suphusitaṃ dantāvaraṇaṃ, jivhā mudukā, madhuraṃ vākkaraṇaṃ, parisaṃ rajjanto maññe vicarati, anto panassa cittekaggatā natthī"ti. Atha bhagavā aggivessana na tathāgato parisaṃ rajjanto vicarati, cakkavāḷapariyantāyapi parisāya tathāgato

เล่มที่ ๑๒ มัชฌิมนิกาย มูลปัณณาสก์๙๒๑

ที่มาและฉบับอื่นของ “๖. มหาสัจจกสูตร”